Hoe alles moest beginnen – Thomas Verbogt

hoe_alles_moest_beginnen_a45

Volgens Lily

Soms lees je een boek waarvan je niet weet van je ervan moet vinden. Hoe alles moest beginnen van Thomas Verbogt is zo’n boek. Met dit boek stond hij op de shortlist van de Libris Literatuurprijs 2018 (dit voor de tweede keer, want met het boek Als de winter voorbij is uit 2016 lukte hem dit ook al). Terwijl ik het las merkte ik dat het verhaal me niet echt pakte. Toen ik de recensies later las en dat goed op me in liet werken, merkte ik dat mijn waardering toenam. Sommige stukken heb ik nog eens nagelezen en ik ben eruit: het verhaal doet me niet veel, maar de schrijfstijl vind ik – over het algemeen – mooi. Er zijn namelijk ook wel beschrijvingen die me irriteren, zoals “niemand heeft van die nijdige billen” of “Lucia was zo teer, zo teer. Wat zij voelde als we elkaar kusten, wist ik niet, maar ik was met haar teerheid verbonden.” En het is hier en daar ook wel wat zweverig. Het probleem verder is, is dat er niet echt iets verrassends gebeurt in het verhaal, het meandert maar een beetje voort, maar dat is zoals het leven zelf zegt Verbogt: “Omdat ons leven uit dergelijke kleine verhalen bestaat. We hebben natuurlijk wel grote plannen, maar veel verder dan kleine verhalen komen we niet.” En dat klopt natuurlijk ook. Wanneer je het boek op die manier leest, en niet teveel ‘verhaal’ verwacht, is het een mooi geschreven boek over een verloren liefde, over het zoeken naar geluk en het accepteren van het leven zoals het komt. En dan heeft het op de laatste pagina’s toch nog iets spectaculairs te bieden. Aanrader!

Ik wilde niet naar tante Emma, want ik moest me concentreren op wat het afscheid van Licia bij me teweegbracht. Ik wilde aandachtig lijden.

Fragment

Ik wil het tegenhouden, maar kan het niet, het is een overweldigend gevoel van ontroering, het golft door me heen, maakt mijn ogen vochtig en warm, vervult me zo sterk dat ik even moeite heb met ademen. Een paar keer overkwam met het eerder in mijn leven. Het heeft met geluk te maken en de paar seconden die dat geluk nodig heeft om geluk te zijn, om dan weer te vervagen en een herinnering te worden die zich nauwelijks laat verwoorden omdat ieder woord dat ervoor te bedenken valt het tekortdoet. Het is ook de gedachte dat nu alles op mag houden, want beter kan het leven niet zijn en hierna is het leven alleen nog maar een verhaal dat je leest en zo nu en dan meemaakt, maar wat het leven leven maakt, is nu, deze paar seconden die zo kolossaal van omvang zijn en gedurende die paar seconden eeuwiger dan de eeuwigheid lijken. Dit is het, dit is alles, alles, alles.

thomas_verbogt_3b5

Thomas Verbogt

Titel: Hoe alles moest beginnen
Schrijver: Thomas Verbogt
Uitgever: Nieuw Amsterdam
isbn: 9789046822906
Advertenties

De buitenjongen – Paolo Cognetti

buitenjongen_c1d

Volgens Lily

In Italië verscheen eerst De buitenjongen en daarna De acht bergen, het boek waarmee Paolo Cognetti wereldberoemd werd. In Nederland net andersom. De acht bergen is echter het resultaat van wat er in De buitenjongen wordt beschreven.

Ik ontmoette Paolo Cognetti tijdens de Bookclub over De buitenjongen georganiseerd door Het Literatuurhuis in het kader van het ILFU 2018 in Utrecht. Hij vertelde dat alles wat in De Buitenjongen beschreven staat waar gebeurd is. Het is zijn eigen verhaal. Remigio die in het boek wordt beschreven is in het echt zijn beste vriend. Het personage Bruno uit De acht bergen is gebaseerd op Remigio en zijn andere vriend uit de bergen, Gabriele. De naam Bruno is ontleend aan zijn imaginary friend die hij tijdens zijn jeugd bedacht.

Paolo Cognetti zat in een diepe persoonlijke crisis toen hij op 30-jarige leeftijd de film Into de wild over Chris McCandless zag. Een film die hem diep ontroerde omdat hij zoveel van zichzelf herkende in het verhaal van Chris. Ook Cognetti had de behoefte terug te gaan naar de natuur. Hij besloot zijn werk als documentairemaker op te zeggen en te vertrekken naar een afgelegen hut in de bergen.

Ik had niet zozeer behoefte om te vertrekken, als wel om terug te keren; niet om een onbekend deel van mezelf te ontdekken, als wel om een oud, diepgeworteld deel terug te vinden dat ik naar mijn idee was kwijtgeraakt.

De buitenjongen is daarmee een prachtig reisverslag over de wil om terug te keren naar de natuur, maar ook over vriendschap. Cognetti vond waar hij naar zocht. De acht bergen die hij naar aanleiding van zijn verblijf in de bergen schreef werd een enorm succes: de rechten werden aan meer dan 40 landen verkocht. Cognetti: “Writing is dreaming with open eyes.” Mooi. Absolute aanrader(s)!

Fragment

Hij vond werken fijner dan school, maar hij was beschouwend van aard en op zeker moment was hij zich bewust geworden van een ernstige beperking: de woorden die hij kende volstonden niet om te zeggen hoe hij zich voelde. 

Ik bleef staan. We liepen zonder iemand tegen te komen door het laatzomerse bos. Hoe bedoel je? vroeg ik nieuwsgierig. Remigio bedoelde, legde hij uit, dat hij altijd dialect had gesproken en dat het dialect over een rijke en exacte woordenschat beschikt om plekken, gereedschappen, werkzaamheden, delen van het huis, planten en dieren mee aan te duiden, maar dat het waar het gevoelens betreft plots nogal karig en vaag wordt. Weet je wat je zegt als je somber bent? vroeg hij. Dan zeg je: het duurt maar even. De tijd, dus. Het is de tijd die maar niet verstrijkt als je somber bent. Maar je kunt het ook gebruiken als je weemoedig bent, als je je alleen voelt, als je genoeg hebt van het leven dat je leidt. Remigio had op zeker moment besloten dat die drie woorden voor hem niet volstonden, dat hij nieuwe nodig had om te zeggen hoe hij zich voelde, en was ernaar op zoek gegaan in boeken. Daarom was hij zo’n gulzige lezer geworden: hij was op zoek naar woorden die hem iets over zichzelf vertelden.

paolo_cognetti_076

Paolo Cognetti signeert mijn boeken met onder zijn stoel Lucky, de hond die een rol speelt in zijn boek De buitenjongen, en sindsdien niet meer van zijn zijde wijkt.

Titel: De buitenjongen
Schrijver: Paolo Cognetti
Uitgever: De Bezige Bij
isbn: 9789403122304

Wie vlucht en wie blijft – Elena Ferrante

wie_vlucht_en_wie_blijft_e4c

Volgens Lily

Dat de boeken over de vriendinnen uit Napels verslavend zijn, is inmiddels bij veel mensen bekend. Miljoenen boeken zijn er al over de toonbank gegaan; niet alleen in Italië maar ook ver daarbuiten. Zo las ik dus onlangs deel 3 uit de serie van de Napolitaanse romans: Wie vlucht en wie blijft. Qua sfeer toch weer een iets ander boek dan de vorige twee. Veel aandacht wordt besteed aan de sociale opstanden Italië. De vriendinnen gaan inmiddels door met hun leven en kiezen ieder een ander pad. Lila heeft een zwaar leven maar probeert er toch het beste van te maken. Elena trouwt met een intellectuele man, verhuist naar Florence, krijgt kinderen maar is niet gelukkig. Er is slechts één man die dat kan doorbreken, en die dient zich dan ook aan. Maar hoe vertelt ze dit aan aan Lila?

Nog één te gaan, deel 4: Het verhaal van het verloren kind. Deel 1 begon met de verdwijning van Lila. Daar is in alle volgende delen niet meer over gesproken. Ben toch wel heel benieuwd hoe dit nu gaat aflopen. Want het blijkt maar weer: je kunt het meisje wel uit Napels halen, maar Napels niet uit het meisje…

Fragment

Zo was het dus: het zusje van mijn man beschouwde mijn huwelijk als een vergissing en vertelde me dat onomwonden. Ik wist niet of ik moest lachen of huilen, het leek me de ultieme en objectieve bekrachtiging van mijn onvrede met mijn huwelijk. Wat moest ik er overigens mee? Ik hield me voor dat volwassenheid bestond uit het accepteren van de wending die het bestaan had genomen, zonder je daar te veel over op te winden; in het trekken van een streep tussen dagelijkse praktijk en theoretische verworvenheden; in het leren jezelf te zien, kennis over jezelf op te doen, in afwachting van grote veranderingen. Met de dag werd ik kalmer. Mijn dochter Dede ging een beetje eerder dan gebruikelijk naar de eerste klas, kon al lezen en schrijven; mijn dochter Elsa vond het heerlijk om de hele ochtend bij mij te blijven, met z’n tweetjes in het doodstille huis; mijn man, de meest grijze van alle academici, leek eindelijk de laatste hand te leggen aan zijn tweede boek, dat nog belangrijker beloofde te worden dan het eerste; ik was mevrouw Airota, Elena Airota, een berustende en daarom treurige vrouw die toch, aangespoord door haar schoonzus maar ook om de neerslachtigheid te bestrijden, bijna in het geheim begonnen was het vrouwbeeld van de man in de oude en de moderne tijd te bestuderen. Ik had er geen bedoeling mee, deed het alleen om tegen Mariaposa, mijn schoonmoeder en een enkele kennis te kunnen zeggen: ‘Ik ben aan het werk.’

florence_dbc

Elena gaat met haar echtgenoot in Florence wonen

Titel: Wie vlucht en wie blijft
Schrijver: Elena Ferrante
Uitgever: Wereldbibliotheek
isbn: 9789028426672

 

De nieuwe achternaam – Elena Ferrante

elena_ferrante_709

Volgens Lily

Niets leukers dan wanneer je een goed boek hebt gelezen en er een vervolg blijkt te bestaan. Na De geniale vriendin kon ik niet wachten om met het vervolg De nieuwe achternaam te beginnen. De geniale vriendin eindigt op de laatste pagina namelijk met een enorme cliffhanger (slim gedaan). Afgelopen september ging ik een weekje op vakantie naar Italië en vond dat een mooie gelegenheid om dit boek te gaan lezen. (Een boek lezen in het land waarin het speelt vind ik altijd een extra dimensie geven.) En het bleek een heuse pageturner te zijn. Heerlijk geschreven, mooi uitgewerkte karakters en met veel vaart vertelt (hoewel de lijst van personages achterin geen overbodige luxe is, want er komen nogal wat namen voorbij). In De nieuwe achternaam (adolescentie) volgen we het leven van Lila en Elena verder. Lila trouwt jong en blijft in de (achter)wijk in Napels wonen, terwijl Elena naar de middelbare school gaat en uiteindelijk zelfs naar de universiteit. Elena Ferrante heeft met het vierluik de Napolitaanse romans een hit van wereldformaat geschreven. Niet alleen in Europa maar ook inmiddels in Amerika is de serie een bestseller. En ik snap dat best.

En ook dit boek wordt op de allerlaatste bladzijde weer afgesloten met een goeie cliffhanger, dus ik moet ook deel 3 (Wie vlucht en wie blijft) gaan lezen, wat jammer nou ;). Aanrader!

Fragment

Ik antwoordde niet, was te ontroerd. Zat Lila zo in elkaar? Was ze niet net zo koppig en ijverig als ik? Haalde ze gedachten, schoenen, geschreven en gesproken woorden, ingewikkelde plannen, razernij en uitvindingen alleen maar tevoorschijn om mij iets van zichzelf te laten zien? En raakte ze verloren als ze die reden niet meer had? Zou ze zoiets als ze met haar trouwfoto had gedaan ook nooit meer kunnen doen? Was alles bij haar vrucht van de chaos van de omstandigheden?

Ik had het gevoel dat ergens in me een langdurige pijnlijke spanning verslapte, en haar glanzende ogen en kwetsbare glimlach vertederden me. Maar het duurde niet lang. Ze bleef praten, streek met een gewoontegebaar over haar voorhoofd en zei bedroefd: ‘Ik moet altijd bewijzen dat ik beter ben’, en somber voegde ze daaraan toe: ‘Toen we deze zaak openden, liet Stefano me zien hoe je met het gewicht kon sjoemelen. Eerst schreeuwde ik dat hij een dief was: “Zo verdien je dus je geld!”  Maar later kon ik de verleiding niet weerstaan en heb ik hem laten zien dat ik het ook kon, ik heb ook onmiddellijk eigen manieren gevonden om te knoeien en ze hem laten zien, ik bedacht steeds nieuwe manieren. Ik belazer jullie allemaal, ik knoei met het gewicht en met duizend andere dingen, ik belazer de wijk, vertrouw me niet, Lenù, vertrouw niet wat ik zeg en doe.’

37_965

Tijdens mijn reis naar Puglia (Italië) van afgelopen september, zag ik de complete serie boeken liggen in een fraaie boekwinkel in Lecce. Ook deze covers zijn mooi! Jammer alleen dat in de Nederlandse vertaling van de titels het woord ‘storia’ niet is meegenomen.

Titel: De nieuwe achternaam
Schrijver: Elena Ferrante
Uitgever: Wereldbibliotheek
isbn: 9789028426061

De geniale vriendin – Elena Ferrante

download_17_1e9

 

Volgens Lily

Niemand wist tot voor kort wie Elena Ferrante was. Ferrante laat zich nooit zien ondanks dat zij meerdere prijzen heeft gewonnen en fantastische verkoopcijfers boekt. Een onderzoeksjournalist heeft echter onlangs aangetoond dat Anita Raja achter het pseudoniem zit. Hoewel Raja nu tegen haar zin ontmaskerd is, heeft de onthulling in ieder geval een positief effect: haar boeken schieten omhoog in de verkoopcijfers.

images_8_284

Vooral het vierluik over de vriendinnen Lila Cerullo en Elena Greco die in de jaren vijftig opgroeien in een arme Napolitaanse wijk is razend populair. Het wordt gepromoot als dé Napolitaanse romans. Ik las onlangs het eerste deel: De geniale vriendin. Ik vond het lastig om erin te komen. Er gebeurt eerst niet veel denk je. Maar het greep me steeds meer. Na het zien van de film Gomorra jaren geleden wist ik al hoe het er in sommige milieus in Napels aan toe gaat. Hoe de maffia zijn werk doet. Hoe belangrijk families zijn. Lila en Elena zijn beiden zeer slim. Lila doet hier echter niets mee en Elena gaat door de strijd van haar onderwijzeres naar het gymnasium. Ze gaan ieder een eigen leven leiden maar zoeken elkaar toch ook steeds weer op. Fantastisch beschreven door Ferrante! Je voelt de spanning die er in de wijk hangt. Hoe belangrijk geld is. En het einde van boek – ik zal het niet verklappen 😉 – is zo geniaal bedacht. Dikke aanrader dit boek. De proloog van dit boek liet al een klein stukje zien van hoe het verhaal verder gaat, de rest van de serie gaat er dus zeker komen.

Laatste nieuws: De boeken worden verfilmd! En van De geniale vriendin komt er een achtdelige dramaserie op HBO.

Fragment

De laatste tien dagen van juli gaven me kortom een tot dan toe ongekend prettig gevoel. En ik ervoer iets dat later in mijn leven nog vaak zou terugkeren: de vreugde om het nieuwe. Ik vond alles fijn: vroeg opstaan, het ontbijt klaarmaken, afruimen, door Barano wandelen, de weg naar het Marontistrand aflopen en opklimmen, languit in de zon liggen lezen, een duik nemen en dan weer doorlezen. Ik had geen heimwee naar mijn vader, mijn moeder, de rest van de familie, naar de straten van de wijk, het park. Alleen Lila miste ik, Lila die echter mijn brieven niet beantwoordde. Ik was bang dat haar van alles overkwam, mooie en akelige dingen, zonder dat ik erbij was. Dat was een oude angst, een angst die nooit over was gegaan: de angst dat als ik stukjes van haar leven miste, het mijne dan aan intensiteit inboette en minder centraal kwam te staan. En het feit dat ze niet antwoordde versterkte die bezorgheid. Hoe ik in mijn brieven ook mijn best deed haar duidelijk te maken hoe bevoorrecht ik was door mijn logeerpartij op Ischia, mijn woordenstroom en haar stilte leken te bewijzen dat mijn leven prachtig was maar dat er weinig in gebeurde – zo weinig dat ik tijd had om haar elke dag te schrijven – en dat het hare somber was maar overvol.

images_9_0c4

Napels

Titel: De geniale vriendin
Schrijver: Elena Ferrante
Uitgever: Wereldbibliotheek
isbn: 9789028425088

Een klein leven – Hanya Yanagihara

een_klein_leven_19f

 

Volgens Lily

Vele reacties had ik gehoord van mensen die dit boek hadden gelezen. Bijna allemaal had het ze tot tranen toe geroerd. En nou ben ik ook een emotioneel mens, kan geen film zien zonder tranen. En dan doet dit boek me helemaal niets! Hoe kan dat nou? Ik vond het een erg lang verhaal (750 pagina’s), eigenlijk gewoon te lang. Het is zeer goed geschreven, absoluut; mooie zinnen, goede opbouw (en dus ook goed vertaald). Maar mij pakt het niet. Je voelt van het begin af aan al dat het niet goed af gaat lopen met de één van de vier hoofdpersoon Jude, maar daar gaat erg veel ellende aan vooraf. Misschien is dat het wel, al die ellende… Nou was Het smelt ook geen vrolijk boek, maar dat pakte me bij de lurven, ik kon het niet wegleggen: ik moest mezelf dwingen om Een klein leven uit te lezen. De recensies zijn overigens bijna allemaal lovend: de NRC gaf het boek vijf sterren: ‘Zo’n boek dat maar héél af en toe voorbijkomt. Het boort door je ziel.’ Dus ik zou zeggen: wanneer je tijd hebt voor een boek van 750 pagina’s : gewoon lezen!

Fragment

Wat me van dat weekend het helderst voor ogen staat is iets kleins. We waren aan het wandelen, jij en hij en Julia en ik, over dat paadje met aan weerszijden berken dat uitkwam bij het uitkijkpunt. (In die tijd was er een smal doorgangetje, weet je nog? Pas later groeide het daar dicht met bomen.) Ik liep naast hem, en jij en Julia liepen achter ons. Jullie praatten over – ach, ik weet het niet meer – insecten? Wilde bloemen? Jullie tweeën vonden altijd wel een gespreksonderwerp, jullie waren allebei dol op het buitenleven, allebei dol op dieren: dat vond ik heerlijk aan jullie, al kon ik het niet begrijpen. En toen tikte je hem even op zijn schouder, haalde hem in, knielde neer en strikte een van zijn schoenveters, die los was geraakt, en daarna liep je weer verder naast Julia. Het ging zo soepel, in één vloeiende beweging: stap naar voren, neerbuigen op de knie, je terugtrekken naast haar. Voor jou was het niets, je dacht er niet eens bij na, je onderbrak je gesprek niet eens. Je hield hem altijd in het oog (maar dat deden jullie allemaal), je zorgde voor hem op zo veel kleine manieren, dat zag ik allemaal in die paar dagen – al betwijfel ik of je je dit specifieke voorval zou herinneren.

Maar terwijl je dat deed, keek hij naar mij, en de blik op zijn gezicht… die kan ik nog steeds niet omschrijven, behalve door te zeggen dat ik op dat moment iets in me voelde afbrokkelen, als een toren van vochtig zand die te hoog is gebouwd: voor hem, voor jou, en ook voor mezelf. En in zijn gezicht wist ik dat mijn eigen gezicht weerspiegeld zou worden. De onmogelijkheid iemand te vinden die zoiets voor een ander doet, zo gedachteloos, zo elegant! Toen ik hem aankeek begreep ik voor het eerst sinds Jacobs dood wat mensen bedoelen als ze zeiden dat iemand je hart kan breken, dat iets hartverscheurend was. Ik had dat altijd sentimenteel gevonden, maar op dat moment besefte ik dat het misschien wel sentimenteel was, maar ook waar.

En dat was geloof ik het moment waarop ik het wist.

En wil je weten waarom deze bookface-foto zo grappig is? Zoek dan maar eens op waarom de man op deze cover zo moeilijk kijkt!

images_6_ebb

Titel: Een klein leven
Schrijver: Hanya Yanagihara
Uitgever: Nieuw Amsterdam
isbn: 9789046822708