De stamhouder – Alexander Münninghoff

image (76).png

Volgens Lily

Nadat zijn vader en moeder, opa en oma zijn overleden, én hij zelf met pensioen is, durft Alexander Münninghoff het aan om het verhaal van zijn familie op te schrijven. Zo ontstaat De stamhouder, een familiekroniek. Een prachtig boek over een familie die vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vanuit Letland vlucht naar Nederland (waar grootvader oorspronkelijk vandaan komt). In Den Haag aangekomen ontpopt zich een verhaal waarvan je als je het zou verzinnen, zou zeggen: dit is too much. Maar het is echt allemaal gebeurd. De vader van Alexander sluit zich in de oorlog aan bij de Waffen SS en vecht uit idealisme tegen de Sovjets. Zijn moeder wordt door grootvader in Duitsland achtergelaten zonder zoon. En Alexander zelf is jarenlang, als stamhouder van de familie, een speelbal. En dat is nog maar slechts een klein deel van het hele verhaal.

Daar in de bossen van de Brabantse Kempen, was ik in rap tempo tot een personage in een fotolijstje vervaagd, slechts kortstondig tot leven gewekt tijdens de verplichte bezoeken met Kerstmis en Pasen.

Alexander Münninghoff was jarenlang journalist. Van 1974 tot 2007 werkte hij voor de Haagsche Courant. Münninghoff heeft veel artikelen en boeken over de schaaksport geschreven. Als journalist was hij tussen 1986 en 1991 correspondent in Moskou voor de Haagsche Courant.  Münninghoff treedt nog vaak als reisleider op bij reizen naar de Baltische Staten of Rusland. Ook het leven van Münninghoff zelf gaat niet over rozen. Maar zoals hij zelf zegt: zonder zijn vrouw Ellen zou hij het allemaal niet hebben gered.
De stamhouder was in 2015 genomineerd voor de NS Publieksprijs. Dat betekent dat het boek bij de 6 best verkochte boeken van dat jaar hoorde. Winnaar werd Joris Luyendijk met Dit kan niet waar zijn. De stamhouder won wel de Libris Geschiedenis Prijs in 2015.
Dit boek leest als een trein, bijna een roman, maar dan op waarheid gebaseerd. Wat een aanrader!

image (77)
Fragment

Mijn moeder kreunt; ze heeft inmiddels Tamara in haar armen genomen om haar zenuwen te kunnen bedwingen. Guus probeert haar te kalmeren, maar dat lukt maar half. Er is immers in haar perceptie één groot risico aan deze onderneming: dat de Oude Heer toch lucht van deze tocht heeft gekregen en op een of andere manier via relaties aan de Nederlandse grensbewaking de opdracht heeft laten doorgeven dat dit gezelschap moet worden tegengehouden. Ze kent hem en zijn drammerigheid, en ze is inmiddels echt bang voor hem. Daarom moest het ook allemaal in één dag gebeuren, en wel vlak voor mijn verjaardag. Niemand zou verwachten dat ze uitgerekend dan Nederland zou verlaten, er waren immers afspraken voor de viering gemaakt.
Uit een grenskantoortje komt een man in uniform. Hij is beleefd en vriendelijk, en vraagt met een grappig Limburgs accent naar de papieren. Die zijn in orde, zeg hij even later. En, waar gaat de reis naartoe? ‘Naar Palenberg, daar woont mijn moeder,’ zegt Wera. Het is voor het eerst dat ik iets verneem over het doel van deze reis. Het zegt me eigenlijk niets en mijn stemming wordt er niet beter op. Over een paar uur ben ik jarig. Zeven jaar. In een stad waar ik nog nooit van gehoord heb en bij een mevrouw die ik niet ken en die mijn grootmoeder schijnt te zijn.

image (78)

Alexander Münninghoff

Titel: De stamhouder
Schrijver: Alexander Münninghoff
Uitgeverij: Prometheus, Bert Bakker
isbn: 9789035142268

De onsterfelijken – Chloe Benjamin

image (69).png

Volgens Lily

Het verhaal begint in 1969 wanneer twee broers en twee zussen uit een gezin van een helderziende hun sterfdatum krijgen te horen. Hoe gaan ze daarmee om? Beïnvloedt dit het verdere verloop van hun leven? Een mooi gegeven voor een verhaal. Alleen voor mij kwam het er niet helemaal uit. Op Simon na, bleven de personages vlak, en de ontwikkelingen willekeurig.

‘Kunt u het echt?’ vraagt ze. ‘Zien wanneer ik doodga?’

In vier hoofdstukken volg je vervolgens de vier kinderen in hun leven. Waarbij iedere keer de datum waarop de waarzegster hun einddatum heeft aangegeven dichterbij komt, en wat zal er dan gaan gebeuren?

Simon hoort zijn hart bonken. De waarheid in Roberts woorden drijft hem in het nauw zodat hij alleen nog als een vastgeprikt insect machteloos met zijn vleugels kan slaan.

Het grappige is dat we dit boek lazen met de Leesclub Utrecht. En na de boekbespreking gaven we het boek allemaal een lager cijfer dan voor de bespreking. Zo onduidelijk bleven sommige zaken. Toch is het boek een hype en noemt The Washington Post het zelfs ‘een ode aan de liefde’ en The Guardian ‘een grenzeloos ontroerende roman over sterfelijkheid’. Ik heb toch iets gemist denk ik ;).

Fragment

Als ze weer in de lift stapt, is het alsof Simon op haar heeft gewacht. Ze ziet hem in het spiegelende glas, zijn gezicht een golvende regenboog, als een olievlek. Ze drukt het knopje voor de vierenveertigste in. Ze wilde alleen het uitzicht van boven zien, maar ze heeft mazzel: als ze de gang in loopt, komt er net een kamermeisje uit de penthousesuite. Zodra de vrouw de lift is binnengestapt, sprint Klara naar de deur. Ze vangt hem met haar pink en gaat naar binnen.
De suite is groter dan alle flats die Klara ooit vanbinnen heeft gezien. In zowel de woon- als de eetkamer staan crèmekleurige leren stoelen en glazen tafels en in de slaapkamer ziet ze een kingsize bed en een televisie. De badkamer is even groot als de complete camper en is uitgerust met een extra grote jacuzzi en twee marmeren wasbakken. De roestvrijstalen koelkast in de keuken is goed gevuld met gewoon formaat flessen drank in plaats van miniflesjes. Ze pakt een Bombay Sapphire, Johnnie Walker Black Label en Veuve Clicquot. Ze zet ze om beurten aan haar mond, moet even hoesten bij de champagne en begint dan weer van voren af aan.

image (68)

Titel: De onsterfelijken
Schrijver: Chloe Benjamin
Uitgeverij: Meulenhoff
isbn: 9789029092739

Familie – Philip Teir

image (14)

Volgens Lily

Familie van Philip Teir begint al goed:

De eerste fout die Max en Katriina die winter maakten – en er zouden er in de aanloop naar hun scheiding nog vele volgen – was de hamster van de kleinkinderen invriezen.

Een zin die direct je aandacht heeft. Hoe komen die hamsters in de vriezer en wat zijn die fouten dan die tot hun scheiding hebben geleid? Aan de andere kant is het ook jammer dat je al weet dat Max en Katriina gaan scheiden. Want als je het boek leest, denk je soms nog, hier kunnen ze ook best wel weer uitkomen. Eigenlijk hoop je dat, maar het gebeurt niet, je voelt het misgaan en je weet de afloop.

Het boek van de Fins-Zweedse auteur Philip Teir wordt aangekondigd als het Europese antwoord op Jonathan Franzen. Eerst weerhield het me er even van om dan Familie te gaan lezen, want ik ben geen fan van Franzen. In zijn boeken sleept het verhaal zich voort maar heeft geen duidelijk doel of eind. En inderdaad, ook Familie is een verhaal dat ergens begint en ook ergens weer ophoudt zonder dat je weet wat voor gevolgen sommige verhaallijnen hebben. Enigszins frustrerend. Er is het verhaal van Max, van zijn vrouw Katriina, en hun dochters Helen en tenslotte Eva die in Londen woont. Maar toch is het verhaal mooi. Ook leuk dat het zich in Finland afspeelt, daar lees je normaliter niet vaak over. “Een herkenbaar verhaal over een midlifecrisis onder verwende mensen uit de middenklasse” zegt de recensie van The Times, en daar ben ik het helemaal mee eens!

Fragment

Het drong tot Helen door dat Christian de bedoeling van de avond totaal niet begrepen had. Hij had niet ingezien dat Marit hier was met Michael, dat het hele etentje slechts een voorwendsel was om buiten de school met hem af te spreken. Maar Christians aandacht was volledig gericht op Michael. Helen vond hem nog erger dan de meisjes op school, zo volkomen in beslag genomen als hij was door deze vreemde man die opeens bij hen thuis zat en geïnteresseerd was in al zijn verhalen en zijn oude platen.
Zo had Helen hem lang niet gezien. Meestal was hij de gereserveerde en fatsoenlijke man, die als eerste van het gezelschap ophield met drinken, die een beetje saai maar correct was, die de kinderen naar bed bracht en de avond rustig beëindigde. Nu schonk hij Marit en Michael bij zodra hun wijnglas leeg was, en Helen dacht: wat als het aan mij ligt? Wat als ik degene ben die hem saai maakt?

image (15)

Titel: Familie
Schrijver: Philip Teir
Uitgever: Ambo Anthos
isbn: 9789026331947

Wie vlucht en wie blijft – Elena Ferrante

wie_vlucht_en_wie_blijft_e4c

Volgens Lily

Dat de boeken over de vriendinnen uit Napels verslavend zijn, is inmiddels bij veel mensen bekend. Miljoenen boeken zijn er al over de toonbank gegaan; niet alleen in Italië maar ook ver daarbuiten. Zo las ik dus onlangs deel 3 uit de serie van de Napolitaanse romans: Wie vlucht en wie blijft. Qua sfeer toch weer een iets ander boek dan de vorige twee. Veel aandacht wordt besteed aan de sociale opstanden Italië. De vriendinnen gaan inmiddels door met hun leven en kiezen ieder een ander pad. Lila heeft een zwaar leven maar probeert er toch het beste van te maken. Elena trouwt met een intellectuele man, verhuist naar Florence, krijgt kinderen maar is niet gelukkig. Er is slechts één man die dat kan doorbreken, en die dient zich dan ook aan. Maar hoe vertelt ze dit aan aan Lila?

Nog één te gaan, deel 4: Het verhaal van het verloren kind. Deel 1 begon met de verdwijning van Lila. Daar is in alle volgende delen niet meer over gesproken. Ben toch wel heel benieuwd hoe dit nu gaat aflopen. Want het blijkt maar weer: je kunt het meisje wel uit Napels halen, maar Napels niet uit het meisje…

Fragment

Zo was het dus: het zusje van mijn man beschouwde mijn huwelijk als een vergissing en vertelde me dat onomwonden. Ik wist niet of ik moest lachen of huilen, het leek me de ultieme en objectieve bekrachtiging van mijn onvrede met mijn huwelijk. Wat moest ik er overigens mee? Ik hield me voor dat volwassenheid bestond uit het accepteren van de wending die het bestaan had genomen, zonder je daar te veel over op te winden; in het trekken van een streep tussen dagelijkse praktijk en theoretische verworvenheden; in het leren jezelf te zien, kennis over jezelf op te doen, in afwachting van grote veranderingen. Met de dag werd ik kalmer. Mijn dochter Dede ging een beetje eerder dan gebruikelijk naar de eerste klas, kon al lezen en schrijven; mijn dochter Elsa vond het heerlijk om de hele ochtend bij mij te blijven, met z’n tweetjes in het doodstille huis; mijn man, de meest grijze van alle academici, leek eindelijk de laatste hand te leggen aan zijn tweede boek, dat nog belangrijker beloofde te worden dan het eerste; ik was mevrouw Airota, Elena Airota, een berustende en daarom treurige vrouw die toch, aangespoord door haar schoonzus maar ook om de neerslachtigheid te bestrijden, bijna in het geheim begonnen was het vrouwbeeld van de man in de oude en de moderne tijd te bestuderen. Ik had er geen bedoeling mee, deed het alleen om tegen Mariaposa, mijn schoonmoeder en een enkele kennis te kunnen zeggen: ‘Ik ben aan het werk.’

florence_dbc

Elena gaat met haar echtgenoot in Florence wonen

Titel: Wie vlucht en wie blijft
Schrijver: Elena Ferrante
Uitgever: Wereldbibliotheek
isbn: 9789028426672

 

De lange dagen van Castellamare – Catherine Banner

castellamare_052

Volgens Lily

Hoe belangrijk is de cover van een boek? In het geval van De lange dagen van Castellamare erg belangrijk! Zonder de afbeelding van een mooi Italiaans dorpje aan het strand had ik dit boek waarschijnlijk nooit aangeschaft. Maar ik heb er geen spijt van. Dit boek leest als een trein. Catherine Banner schreef een familiegeschiedenis dat zich afspeelt op het eiland Castellamare op een steenworp afstand van Sicilië (bestaat helaas niet echt). De familieperikelen van vier generaties in hun café Huis aan de rand van de nacht, met op de achtergrond de geschiedenis van oorlog, vooruitgang en recessie. Je krijgt zin in limoncello met arancini: de bekende risottoballetjes van Sicilië.

Het lijkt wel of uitgevers ieder boek dat een beetje mystiek in zich heeft willen vergelijken met de boeken van Isabelle Allende: maar daar kan dit boek toch echt niet aan tippen. Het wordt getipt als een echte beachreader: en daar is het volledig in geslaagd!

Fragment

Ze kwam inderdaad, met Bepe’s veerboot, aan het begin van de volgende zomer. Ze was twee jaar weggeweest. Terwijl ze op de gelakte houten bank op de voorsteven van Bepe’s boot zat, voelde ze zich afgemat, alsof de tijd twee keer zo snel was gegaan sinds ze het eiland had verlaten. Haar huid was niet langer gehard en ze was vergeten hoe de zon op je brandde, hoe de lucht in hete golven over je heen stroomde en hoe alle kleuren veranderden in een helder wit onder de schittering van de zon.

De boot deinde op en neer in de stroming terwijl het water aan de linkerzijkant opspatte, en voor haar rees het eiland op uit de zee. En toen stond ze op de kade en begon ze de oude heuvel te beklimmen, en het eiland haalde herinneringen naar boven: het hydraulische gesis van de zee en de vertrouwde geur van hitte en stof. Maar ze zag het eiland ook door haar moeders ogen: de straten waarin een bedompte lucht hing, de troittoirs die onder de hondenpoep zaten, de gevels van de kerk en de winkels die afbladderden, en de inwoners die allemaal een zekere leeftijd hadden bereikt. Het was een plek waar je alleen van kon houden als je er moeite voor deed, en tegelijkertijd besefte ze dat het de enige plek op aarde was waarvan zijzelf hield.

En zo werd Lena de eerste Esposito die Castellamare had verlaten en voorgoed weer terugkwam. ‘Ik blijf hier,’ zei ze tegen haar grootmoeder. ‘Ik word wel een andere keer dokter.’

arancini_73f

Arancini: de heerlijke Siciliaanse risottoballetjes

Titel: De lange dagen van Castellamare
Schrijver: Catherine Banner
Uitgever: Luitingh-Sijthoff
isbn: 9789024576593

 

De achtste zuster – Elle Eggels

achtste_zuster_57c

Volgens Lily

Jaren geleden las ik Het huis van de zeven zusters (1998), de debuutroman van Elle Eggels. Fantastisch vond ik dat boek! En ik was niet de enige, want het boek is over de hele wereld uitgekomen. Daarna verloor ik haar uit het oog, totdat ik las dat er een vervolg op dit boek kwam in de vorm van De achtste zuster. En ook dit boek is weer geweldig! Vooral het eerste deel waarin Emma haar zoon Christian in Spanje gaat opzoeken is zeer mooi geschreven. Eggels heeft zo’n mooie schrijfstijl: simpel maar doeltreffend, humoristisch maar ook ironisch. Wie kan zich niet voorstellen dat het gezin met al die zusters in een klein dorpje in Limburg zo verstikkend is, dat je wel moet vluchten naar een ver warm land om heerlijk verliefd te worden.  Maar je kunt je ook voorstellen dat de familieband zo sterk ik dat je na verloop van tijd toch weer terugkeert om datgene te doen wat er van je wordt verwacht: je zieke moeder verzorgen. De achste zuster is een heerlijk boek. Wanneer je de kans hebt, lees dan wel eerst Het huis van zeven zusters, de boeken sluiten namelijk mooi op elkaar aan. Enige puntje: het deel dat in Mexico speelt lijkt hier en daar wel op een beschrijving uit een reisgids, je kunt goed merken dat Eggels hier haar persoonlijke ervaring met de streek wil delen. Dat is ook precies haar bedoeling lees je in interviews met haar.  Het bestaande met fictie vermengen, net zoals Isabel Allende en Gabriel García Márquez dat deden. De achtste zuster is een aanrader!

De omslag van dit boek is een fraai schilderij van Salvador Dalí: Muchacha en la ventana.

Fragment

Het huis dat ik bijna vijfentwintig jaar lang had vrijgehouden van spinrag en stofmijt zette de hakken in het zand toen ik er weer kwam wonen. Ik voelde het verwijt dat er deze winter geen kerstboom had gestaan, dat er geen vette wolk met de lucht van oliebollen en wafels had gewerveld. De trappen naar de bovenverdieping piepten alsof ze astma hadden en in de schoorsteen rochelde de wind. Hij had zich voorheen nooit om ons huis bekommerd. Zelfs in zijn meest woeste buien had hij de pannen niet van het dak geblazen en nu was hij nog maar een ademtocht van me vandaan. Ik voelde de vijandigheid uit iedere hoek en spleet op me afgekomen. De weerzin kwam ook van mijn kant. Ik keek walgend naar de lompe meubels van dik eikenhout, de bekleding van groen pluche, het wollen vloerkleed waar de wijnvlekken van mijn zoon nog uit gepoetst moeten worden, de fluwelen gordijnen die er al vijfentwintig jaar hingen, die elke vijf jaar naar de stomerij waren geweest en telkens bij terugkeer een laag van hun kleur kwijt waren. Net zoals ik in de loop der jaren valer was geworden.

het_huis_van_de_zeven_zusters_09c

Titel: De achtste zuster
Schrijver: Elle Eggels
Uitgever: The house of books
isbn: 9789044346213

De geniale vriendin – Elena Ferrante

download_17_1e9

 

Volgens Lily

Niemand wist tot voor kort wie Elena Ferrante was. Ferrante laat zich nooit zien ondanks dat zij meerdere prijzen heeft gewonnen en fantastische verkoopcijfers boekt. Een onderzoeksjournalist heeft echter onlangs aangetoond dat Anita Raja achter het pseudoniem zit. Hoewel Raja nu tegen haar zin ontmaskerd is, heeft de onthulling in ieder geval een positief effect: haar boeken schieten omhoog in de verkoopcijfers.

images_8_284

Vooral het vierluik over de vriendinnen Lila Cerullo en Elena Greco die in de jaren vijftig opgroeien in een arme Napolitaanse wijk is razend populair. Het wordt gepromoot als dé Napolitaanse romans. Ik las onlangs het eerste deel: De geniale vriendin. Ik vond het lastig om erin te komen. Er gebeurt eerst niet veel denk je. Maar het greep me steeds meer. Na het zien van de film Gomorra jaren geleden wist ik al hoe het er in sommige milieus in Napels aan toe gaat. Hoe de maffia zijn werk doet. Hoe belangrijk families zijn. Lila en Elena zijn beiden zeer slim. Lila doet hier echter niets mee en Elena gaat door de strijd van haar onderwijzeres naar het gymnasium. Ze gaan ieder een eigen leven leiden maar zoeken elkaar toch ook steeds weer op. Fantastisch beschreven door Ferrante! Je voelt de spanning die er in de wijk hangt. Hoe belangrijk geld is. En het einde van boek – ik zal het niet verklappen 😉 – is zo geniaal bedacht. Dikke aanrader dit boek. De proloog van dit boek liet al een klein stukje zien van hoe het verhaal verder gaat, de rest van de serie gaat er dus zeker komen.

Laatste nieuws: De boeken worden verfilmd! En van De geniale vriendin komt er een achtdelige dramaserie op HBO.

Fragment

De laatste tien dagen van juli gaven me kortom een tot dan toe ongekend prettig gevoel. En ik ervoer iets dat later in mijn leven nog vaak zou terugkeren: de vreugde om het nieuwe. Ik vond alles fijn: vroeg opstaan, het ontbijt klaarmaken, afruimen, door Barano wandelen, de weg naar het Marontistrand aflopen en opklimmen, languit in de zon liggen lezen, een duik nemen en dan weer doorlezen. Ik had geen heimwee naar mijn vader, mijn moeder, de rest van de familie, naar de straten van de wijk, het park. Alleen Lila miste ik, Lila die echter mijn brieven niet beantwoordde. Ik was bang dat haar van alles overkwam, mooie en akelige dingen, zonder dat ik erbij was. Dat was een oude angst, een angst die nooit over was gegaan: de angst dat als ik stukjes van haar leven miste, het mijne dan aan intensiteit inboette en minder centraal kwam te staan. En het feit dat ze niet antwoordde versterkte die bezorgheid. Hoe ik in mijn brieven ook mijn best deed haar duidelijk te maken hoe bevoorrecht ik was door mijn logeerpartij op Ischia, mijn woordenstroom en haar stilte leken te bewijzen dat mijn leven prachtig was maar dat er weinig in gebeurde – zo weinig dat ik tijd had om haar elke dag te schrijven – en dat het hare somber was maar overvol.

images_9_0c4

Napels

Titel: De geniale vriendin
Schrijver: Elena Ferrante
Uitgever: Wereldbibliotheek
isbn: 9789028425088