Homo Deus. Een kleine geschiedenis van de toekomst – Yuval Noah Harari

image (56)

Volgens Lily

Homo Deus is het eerste boek dat we afgelopen week bespraken in de nieuwe Non-fictie Leeslounge. En wat een goeie start! Want er valt zoveel te bespreken over dit boek. Yuval Noah Harari bracht eerder Sapiens. Een kleine geschiedenis van de mensheid uit. En inmiddels is ook zijn derde boek 21 lessen voor de 21ste eeuw uit. Harari is hot. Zijn boeken worden in meer dan 45 talen vertaald en tot op de dag van vandaag heeft hij 20 miljoen boeken verkocht. Daarnaast is hij een graag geziene gast bij talkshow over de hele wereld, schrijft hij artikelen in gerenommeerde tijdschriften en helpt organisaties waar nodig. Bill Gates, Mark Zuckerberg en Barack Obama zijn slechts enkele van zijn fans.
De centrale boodschap van Harari is dat hij het gevaar ziet van de samensmelting van biotechnologie en informatietechnologie. Hij sluit niet uit dat de mens, zoals we die nu kennen, binnen een eeuw verdwenen kan zijn. Wat er volgens hem op de menselijke agenda staat voor de komende jaren is dat we ouderdom (of misschien wel zelfs de dood) gaan overwinnen, we gaan op zoek naar de sleutel tot het geluk én we upgraden onszelf van Homo sapiens naar Homo Deus, we worden geen almacht maar wezens met supervermogen! Waarbij de mens niets meer is dan een algoritme, een dataverwerkend systeem.

In het verleden waren er veel dingen die alleen mensen konden. Maar nu halen robots en computers ons in en misschien zal het niet lang duren voor ze mensen in de meeste taken overtreffen.

Tijdens het lezen komen het boek De cirkel van Dave Eggers, en 1984 van George Orwell weer bovendrijven. Vooral die laatste, omdat toen het uitkwam niemand de inhoud serieus nam. En moet je nu eens kijken…. De toekomst zal leren of Harari gelijk krijgt….

Het cruciale probleem is het creëren van nieuwe banen waarin mensen beter zijn dan algoritmen.

Het volgende boek dat we in de Non-fictie Leeslounge zullen bespreken op woensdag 13 november is De meeste mensen deugen van Rutger Bregman. Een plekje reserveren voor deze bijeenkomst kan via de Bibliotheek Gouda.

Fragment

De Cortona van Microsoft is niet de enige in zijn soort. Google Now en Siri van Apple gaan dezelfde kant op. Ook Amazon gebruikt algoritmen die ons continu bestuderen en hun verzamelde kennis gebruiken om ons producten aan te bevelen. Als ik naar een fysieke boekwinkel ga, dwaal ik langs de kasten en vertrouw ik op mijn gevoel om een goed boek te kiezen. Als ik de virtuele winkel van Amazon bezoek, duikt er meteen een algoritme op dat me vertelt: ‘Ik weet welke boeken je in het verleden goed vond. Mensen met een vergelijkbare smaak vinden dit of dat nieuwe boek meestal ook goed.’
En dat is nog maar het begin. In de VS lezen nu al meer mensen digitale boeken dan papieren boeken. Apparaten als Kindle van Amazon kunnen gegevens over hun gebruikers verzamelen terwijl die zitten te lezen. Je Kindle kan bijvoorbeeld bijhouden welke delen van een boek je snel doorleest en welke langzaam, op welke pagina je even pauze nam en bij welke zin je het boek afsloot om het nooit meer te openen. (Meteen maar even aan de auteur doorgeven dat hij dat gedeelte moet herschrijven.) Als je Kindle geüpgraded wordt met gezichtsherkenning en biometrische sensoren, zal hij weten hoe elke zin die je leest je hartslag en bloeddruk beïnvloedt. Dan weet hij precies waarom je moest lachen, wat je verdrietig maakte en waar je boos van werd. Nog even en boeken lezen jou terwijl jij ze aan het lezen bent. En misschien ben jij het meeste wat je leest wel heel snel weer vergeten, maar Amazon vergeet nooit iets. Met dit soort gegevens zal Amazon met griezelige precisie boeken voor je kunnen uitkiezen. Ze zullen Amazon ook exact vertellen wie je bent en hoe je op dit of dat reageert.

image (57)

Yuval Noah Harari

Titel: Homo Deus. Een kleine geschiedenis van de toekomst
Schrijver: Yuval Noah Harari
Uitgever: Thomas Rap
isbn: 9789400407237

 

David Nicholls – Eerste liefde

image (54)

Volgens Lily

Om maar direct met de deur in huis te vallen: ik hou van David Nicholls. Dat begon toen ik jaren geleden de tv-serie Cold Feet ontdekte, een serie die tegelijk humoristisch als ontroerend was. Nicholls schreef het scenario hiervoor. Ik las al Kicken en Wij (dat momenteel door de BBC wordt bewerkt tot een vierdelige serie) en nu dus Eerste liefde, het nieuwste boek van deze inmiddels bestsellerauteur. Weer zo’n heerlijk dik boek in hardcover. We weten allemaal nog wel hoe dat was, onze eerste liefde en hoe we ons toen voelden. Nicholls weet dit gevoel goed weer te geven. Charlie Lewis valt als een blok voor Fran Fisher. En om bij haar onder de aandacht te blijven gaat hij meedoen aan een Shakespeare-toneelstuk waar zij ook aan meedoet als Julia (van Romeo). Deze creatieve omgeving is eigenlijk niets voor Charlie. Maar hij heeft de hele zomer toch niets anders te doen en hij wil graag het huis uit waar hij alleen met zijn vader woont.

Ik had altijd gedacht dat volwassenen vanaf een jaar of eenentwintig tot hun vijfenzestigste, als ze officieel oud worden, zo’n beetje hetzelfde bleven, en ouders in het bijzonder. Was dat niet de definitie van volwassenheid: een eind aan verandering? Was het niet hun taak om constant te blijven?

Een hele serie aan grappige, onroerende en mooie momenten ontvouwen zich. Het boek leest als een trein. We volgen Fran en Charlie in hun verliefdheid en alles wat je doet als je voor het eerst verliefd bent. En dat het ook eindigt zo’n eerste liefde. De originele titel is Sweet sorrow, wat vertaalt iets als Zoet verdriet betekent. Het een volgt op het ander zou je zeggen, maar vertalingen snap je vaak niet. Maakt ook verder niet uit. Eerste liefde is een heerlijk boek en dus een vette aanrader! 

De breuk had vroeg in het nieuwe jaar plaats – ik vermoed dat zij die ‘over de kerst’ heen had willen tillen, waardoor het besluit iets van een goed voornemen kreeg: 1) meer water drinken 2) relatie verbreken.

Fragment

Als opvoeder had mam het grote talent je te doordringen van een wederzijds gevoel van paniek en nutteloosheid. Ze had lesgeven altijd tot volle tevredenheid overgelaten aan vakdocenten. Nu leek ze iemand die zich had verslapen, als een gek kleren in een koffer propte en niet wilde accepteren dat het vliegtuig al was vertrokken.
‘Het werkwoord voir…’
‘Willen.’
‘Niet “willen”. Willen is vouloir als in voulez-vous. En dat is niet eens Frans, Charlie, dat is gewoon ABBA. Voir. Kom op, je weet het best.’
‘Oké, zien.’
‘Ja! Voir, eerste persoon, voltooid verleden tijd…!’
‘…’
‘Kom op!’
J’ai...’
‘Kom op, j’ai
‘Ik weet het niet.
‘Je weet het best!’
‘Ssst. Niet zo hard!’
‘Maar je weet het écht!’
‘Door te zeggen dat ik het weet, ís het nog niet zo, mam!’
‘Maar je was hier altijd zo ontzettend goed in!’
‘Mam…’
‘Ze hebben ons altijd laten geloven dat je het heel goed deed.’
‘Dat is niet waar!’
‘Of beter dat dit, in ieder geval. Kom op, je moet Frans beheersen. Wat heb je de afgelopen vijf jaar dan gedaan! Zet je thee neer. Hier, kijk maar een halve minuut naar de antwoorden, dan proberen we het opnieuw.’
Dus ze raakte in paniek door mijn gebrek aan kennis, en dan wist ik opeens niets meer vanwege haar paniek, en dan raakte zij daar weer in paniek over en gingen we met stemverheffing praten en dan stormde een van ons naar buiten, een tafereel dat voor de Cottage Loaf ongehoord was.

image (55)

Titel: Eerste liefde
Schrijver: David Nicholls
Uitgever: Boekerij
isbn: 9789022587751

Na Mattias – Peter Zantingh

image (51)

Volgens Lily

De teaser op de achterflap is mooi: Welk verhaal word je als je er niet meer bent? Peter Zantingh schreef met Na Mattias een mooi boek met acht verhalen over mensen die allemaal op de een of andere manier iets met Mattias te maken hebben, sommigen hebben hem niet eens persoonlijk gekend maar vormen toch een schakel in het verhaal. Langzaam wordt duidelijk welk noodlot Mattias trof. En krijgt het boek voor de lezer een duidelijk eind.

Er waren nachten met felle ruzie, dat hij de kamer uit beende en zij huilde in het kussen. Ze zag hoe het hem niets meer deed. Dat was nog het ergste. Vroeger smolt hij als ze huilde.

Muziek speelt een belangrijke rol in het boek. Mattias had het idee om een koffiezaakje te openen waar muziek belangrijk was. Aan het eind van het boek wordt ook verwezen naar een playlist van nummers die in het boek aan de orde komen. Ga hiervoor naar de website playlistskoffie.nl. De nummer zijn ook terug te vinden in een afspeellijst op Spotify (zoek op Na Mattias).
Het boek leest makkelijk en is goed geschreven. Een aanrader dus!

Fragment

‘Wanneer kwam het plan voor dat cafeetje?’
‘Playlists. Die naam had hij ook verzonnen. Bij elke bestelling kreeg je een bonnetje met achterop de playlist die op dat moment draaide, zodat je thuis de liedjes kon terugvinden. En hij wilde een abonnementsmodel, net als Spotify. Onbeperkt koffie voor twee tientjes per maand. Zodat klanten zouden terugkomen. Van het geld dat mensen niet opmaakten zouden we kopjes koffie weggeven aan mensen die dat konden gebruiken. Ik had al een pand gezien. Er was net een straatje schoongeveegd waar de hoeren hadden gezeten, alles stond leeg en de gemeente wilde er iets knaps van maken. Hippe toko’s zoals wat wij wilden, die doen het overal goed. Vooral in grotere steden.’
image (52)

Titel: Na Mattias
Schrijver: Peter Zantingh
Uitgever: Das Mag
isbn: 9789492478559

Normale mensen – Sally Rooney

image (49)

Volgens Lily

Normale mensen draait om 4 jaar uit het leven van Connell en Marianne. Twee jonge mensen die opgroeien in hetzelfde stadje in West-Ierland. In het begin is Connell (die uit een arm gezin komt) de populaire jongen op school en Marianne (die uit een rijk gezin komt) een vreemde eend. Wanneer ze allebei gaan studeren in Dublin verandert dat: Marianne wordt volledig meegezogen in het studentenleven terwijl Connell het moeilijk krijgt en op een gegeven moment ook weer thuis gaat wonen. Maar ze hebben en houden een bijzondere band. Het hele boek vraag je jezelf af: zullen ze elkaar krijgen of niet? Of kunnen ze elkaar veranderen of niet? Saai? Nee!

Prachtig zijn de humorvolle passages zoals wanneer Connell Emma van Jane Austen leest in de bibliotheek en daarmee moet stoppen omdat de bibliotheek sluit:

Het verbaast hem dat hij zo opgaat in de dramatiek van romans. Het voelt intellectueel niet-serieus om je bezig te houden met de vraag of fictieve mensen al dan niet met elkaar trouwen. Maar zo is het: literatuur doet wat met hem.

De Ierse Sally Rooney, slechts 27 jaar oud toen ze dit schreef, kan werkelijk schitterend schrijven. Ze schrijft zonder veel drama en poespas (nergens aanhalingstekens bijvoorbeeld), maar weet een verhaal neer te zetten dat onder je huid gaat zitten. Want er is wel degelijk drama; er speelt iets in het leven van Marianne wat niet echt wordt benoemd, maar wat je gaandeweg het verhaal gaat voelen. Normale mensen is geen normaal liefdesverhaal, maar een hele bijzondere met een mooi, ontroerend eind. Rooney speelt met de tijd, springt voor- en achteruit waardoor ze de spanning continu weet vast te houden. Een absolute aanrader! En wat fijn dat ze nog zo jong is, kunnen er nog heel veel mooie boeken volgen…

Fragment

Mariannes klasgenoten lijken het op school leuk te vinden, normaal. Elke dag hetzelfde uniform aantrekken, zich altijd aan de arbitraire regels houden, in de gaten worden gehouden en op wangedrag worden gecontroleerd, voor hen is dat normaal. Ze ervaren school niet als een onderdrukkende omgeving. Vorig jaar heeft Marianne een aanvaring gehad met Kerriga, de geschiedenisleraar, toen hij had gezien dat ze onder de les uit het raam keek, en niemand in de klas viel haar bij. Ze vond het ronduit krankzinnig dat ze elke ochtend verkleedkleren aan moest, de hele dag een enorm gebouw door werd gejaagd en niet eens mocht kijken waar ze wilde, dat zelfs haar oogbewegingen onder de jurisdictie van de school vielen. Je leert niets als je zit de dagdromen en naar buiten te kijken, had Kerrigan gezegd. Marianne was driftig geworden en had teruggesnauwd: Hou uzelf niet voor de gek, van u leerde ik toch al niets.
Connell zei laatst dat hij dat nog wist en dat hij vond dat ze wel erg hard tegen Kerrigan was uitgevallen, want hij was een van de redelijkste leraren. Maar ik snap wel wat je bedoelt, had hij eraan toegevoegd. Dat je je op school een beetje gevangen voelt, dat snap ik wel. Hij had je gewoon naar buiten moeten laten kijken, dat ben ik met je eens. Daar deed je niemand kwaad mee.

image (50)

Titel: Normale mensen
Schrijver: Sally Rooney
Uitgever: Ambo|Anthos
isbn: 9789026343445

De hemel verslinden – Paolo Giordano

image (43)

Volgens Lily

Inmiddels heb ik alle boeken van Paolo Giordano gelezen, en kan ik wel zeggen dat het een van mijn lievelingsschrijvers is. De hemel verslinden is weer een heerlijk boek om te lezen. Het gaat over de drie broers Nicola, Bern en Tomasso die wonen bij Cesare en zijn vrouw op een masseria (boerderij) is Puglia. Teresa, die in Turijn woont, komt iedere zomervakantie bij haar oma op bezoek die naast de masseria woont. Teresa ontmoet de jongens daar voor het eerst als ze 15 jaar is. Bern is direct speciaal voor haar en dat zal daarna altijd zo blijven. Het boek eindigt wanneer Teresa 32 is en veel heeft verloren, maar een stuk wijzer is. Ik ga verder niets verklappen.

Niet vertellen, smeekte ik in stilte, terwijl hij doorpraatte, hou dit geheim nou tenminste voor ons tweeën. Maar hij ging maar door, want ook het privé-eigendom van herinneringen moest in de masseria worden afgeschaft.

Er zitten veel tegenstellingen in het boek. Bijvoorbeeld die tussen het zakelijke en gefortuneerde noorden van Italië en het armere, landelijke Zuid-Italië. En die tussen niet geloven en wel geloven. Voor Giordano was het belangrijk om het onderwerp zingeving van het leven er in te verwerken. Voor hem is dat het probleem van de jongeren tegenwoordig: hoe geef je zin aan je leven? En wanneer je iets gevonden hebt om je leven zin te geven, ligt fundamentalisme dan niet op de loer?
Het hele boek is in de ik-vorm geschreven, vanuit Teresa. Giordano heeft iets moeten verzinnen om de delen van het verhaal waar Teresa niet bij was (en dat zijn er best veel) toch op papier te krijgen. Dit is direct het mankement van het boek, het komt nogal gezocht over en is soms verwarrend.
Maar al met al was het weer een heerlijk verhaal! Aan het eind zelfs zo sentimenteel dat ik bij het dichtslaan van het boek een traantje weg moest pinken. Een aanrader!

Fragment

Als ze me misten, lieten ze het in elk geval niet merken. Wanneer we elkaar weer zagen, raakten we elkaars wangen of handen niet aan, we vroegen elkaar niet hoe het de afgelopen maanden was geweest. Ik maakte voor hen gewoon deel uit van de natuur, ik was een verschijnsel dat kwam en ging met de seizoenen, waar je niet te veel bij stil hoefde te staan.
Toen ik ze beter leerde kennen, begreep ik dat het verstrijken van de tijd voor hen anders was dan voor mij, of liever gezegd, hij verstreek helemaal niet. Elke dag bestond uit ’s ochtends drie uur theoretische studie en ’s middags drie uur werken, behalve ’s zondags. Zelfs ’s zomers veranderde dat ritme niet. Daarom kwam ik ’s ochtends niet op de masseria, ik raakte liever niet verzeild in de lessen van Cesare, want die konden me makkelijk het gevoel geven dat ik dom was. Hij had het over scheppingsverhalen, het driehoek-enten of spleet-enten van fruitbomen, over de Mahabharata, allemaal dingen waar ik niets van wist.
Zo nu en dan zonderden de jongens zich een voor een met hem af. Dan gingen ze in de schaduw van een grote steeneik zitten praten. Om de waarheid te zeggen was het altijd Cesare die praatte, Bern, Tomasso of Nicola knikte alleen maar. Op een dag zei Cesare dat, als ik zin had om een beetje te praten, ik welkom was. Ik bedankte hem, maar had nooit de moed om bij hem onder de boom te gaan zitten.

image (45)

Titel: De hemel verslinden
Schrijver: Paolo Giordano
Uitgever: De Bezige Bij
isbn: 97899403132600

 

De voorlezer van 6:27 – Jean-Paul Didierlaurent

image (41)

Volgens Lily

Met De voorlezer van 6:27 schreef Jean-Paul Didierlaurent zijn debuutroman. Een fantastisch klein verhaal over Guylain Vignolles die een onopvallend en eenzaam bestaan leidt samen met zijn goudvis. Voor zijn merkwaardige beroep durft hij niet uit te komen (zelfs zijn moeder weet niet wat hij exact doet). Maar achter de stille buitenkant van Guylain gaat een passie schuil: die voor boeken en voor lezen. In de trein van 6:27 die hem dagelijks naar zijn werk brengt, leest hij willekeurige passages voor en daar genieten veel passagiers van mee. Zo’n verhaal zet hem op het spoor van een vrouw die hij koste wat het kost in het echt wil ontmoeten. Het verhaal eindigt met een fantastisch plot. Ik heb vooral genoten van de stukken waarin hij voorleest in een bejaardentehuis, hilarisch!

Een zwerm omaatjes streek neer op de stoep, zodra ze hem in het oog kregen, en fladderden klapperend met al hun loszittende gebitjes vrolijk tsjilpend om hem heen. Hij zou er zijn hoofdpijn bijna van vergeten.

De voorlezer van 6:27 is werkelijk een magisch verhaal, heb niet eerder een boek gelezen dat hier op lijkt, volstrekt uniek. In het begin heb je nog even zoiets van waar gaat dit verhaal naartoe, maar in de loop van het boek wordt het verhaal steviger en lees je het in één ruk uit (het heeft ook maar 183 bladzijdes). Waarom het overal vergeleken wordt met Amélie, snap ik niet, omdat het ook Frans is? Zeker een aanrader!

Fragment

‘Tien volle minuten al klonk de stem van Yvonne Pinchard in de oren van de priester. Het sierlijk bewerkte roostertje waarachter pater Duchaussoy zat was machteloos tegenover de onophoudelijke stroom gefluisterde zinnen die in grote golven lettergrepen en woorden van de ene naar de andere kant van de biechtstol spoelden. Haar dreinerige stemgeluid was zwanger van spijt en berouw. Van tijd tot tijd mompelde de geestelijke een bemoedigend en discreet ‘ja’. Na tientallen jaren in het priesterambt had hij de biecht afnemen tot een kunst verheven en wist hij zijn biechtelingen zonder ze ooit in de rede te vallen aan te sporen door te gaan. Zachtjes over de gloeiende kolen blazen, de zonde oprakelen tot de boetedoening volgde. Ze nooit met zelfs maar een vermoeden van vergeving tegemoetkomen. Nee, ze tot het bittere eind laten doorgaan, tot ze uiteindelijk zelf bezweken onder de last van hun eigen berouw. De vlotte start van haar biecht ten spijt, had Yvonne Pinchard nog zeker vijf minuten nodig om haar ziel te ontlasten. Met zijn rug tegen de achterwand geleund, onderdrukte de man van het geloof de zoveelste geeuw, terwijl zijn maag rommelend protesteerde. De oude geestelijke had honger. In zijn eerste jaren als priester had hij geleerd op de avond van de biecht niet meer dan een sobere maaltijd te nuttigen. Meestal stelde hij zich tevreden met een eenvoudige salade gevolgd door fruit dat in dat seizoen toevallig voorhanden was. Niet meer eten dan strikt noodzakelijk was en ruimte houden voor de rest. De last van de zonde was geen loze metafoor. O god nee! Twee uur biechtwake konden je evenzeer verzadigen als een communiebanket. Een gootsteenafvoer, dat was hij, als hij samen met God opgesloten zat in die krappe ruimte. Een afvoer, niet meer en niet minder, een sifon die met zijn metalen hals al het vuil van de wereld moest verzwelgen.’

image (42)

Titel: De voorlezer van 6:27
Schrijver: Jean-Paul Didierlaurent
Uitgever: Xander
isbn: 9789401602921

Portret van een man – Jens Christian Grøndahl

image (39)

Volgens Lily

Enige tijd geleden lazen we met mijn leesclub in Utrecht het boek Vaak ben ik gelukkig van de Deense schrijver Jens Christian Grøndahl, een fantastisch boek, vooral omdat de hoofdpersoon een vrouw is, en de schrijver dus een man. Nu gebeurt dit natuurlijk vaker, maar Grøndahl doet dit zo waanzinnig goed, dat je je bijna niet kunt voorstellen dat een man dit verhaal geschreven heeft. Bij het lezen over de achtergrond van deze schrijver werd meerdere malen het boek Portret van een man genoemd als zijnde een van de beste boeken van Grøndahl. Dat maakte nieuwsgierig!
Persoonlijk vond ik Vaak ben ik gelukkig een makkelijker boek om te lezen, maar ook Portret van een man is weer een fantastisch boek . De hoofdpersoon blikt terug op zijn leven aan de hand van de vrouwen die daarin een belangrijke en vormende rol hebben gespeeld. Na Lisbeth, komt Erika, komt Maria, komt Benedicte… En bij iedere vrouw weet je: ook dit gaat voorbij. Toch beschrijft Grøndahl al deze episodes uit het leven van de hoofdpersoon met de juist pen, waarmee je een goed beeld krijgt. Portret van een man is een roman over de vergankelijkheid van de tijd en de hang naar een nóg voller, nóg rijker en mooier leven. En waar eindigt dit dan vraag je je gaandeweg af…. Het boek bevat fantastische beschrijvingen over het belang van kunst, literatuur en muziek in het leven. En dat sprak mij natuurlijk enorm aan. Een aanrader!

Fragment

Ik was gefascineerd door de grote rotsblokken die tussen de sparren lagen: manshoog begroeid met mos. Ik trok haar mee door het kreupelhout, we liepen om het ene granietblok na het andere heen. Iets aan hun massieve, onverplaatsbare zijn hield me gevangen. Het gespikkelde patroon van kortstmossen deed me denken aan hagedissenruggen en dat zei ik tegen haar. Ze deed haar best om te glimlachen. ‘Kom nou,’ zei ze, ‘het zijn gewoon stenen!’
Ik keek haar in de ogen, bijna boos. Nee, het waren niet gewoon stenen. Net zoals de aarde een dampkring had van zuurstof waarvan alle leven afhankelijk was, had het menselijk leven ook een dampkring. Die heette fantasie of voorstellingsvermogen en net als van zuurstof waren wij daarvan afhankelijk om te kunnen ademen, maar dan in geestelijke zin. Sceptici hadden gelijk als ze zeiden dat de liefde een product was van de fantasie, omdat ze opzichzelfstaand, buiten ons bewustzijn, niet bestond, maar ze vergisten zich als ze de conclusie trokken dat de liefde daarom kon worden afgedaan als illusie. Want alles wat voor mensen belangrijk was, wat meer was dan puur overleven, alles wat ons van de dieren onderscheidde, bestond slechts dankzij ons voorstellingsvermogen…

image (40).png

Jens Christian Grøndahl

Titel: Portret van een man

Schrijver: Jens Christian Grøndahl

Uitgeverij: Meulenhoff

isbn: 9789029090438