Grand Hotel Europa – Ilja Leonard Pfeiffer

grand_hotel_069

Volgens Lily

Tsja, wat moet ik hiervan zeggen. Een werkelijk fantastisch, heerlijk, ogenopenend epos over grote onderwerpen zoals o.a. de huidige stand van zaken van het continent Europa. Maar ook over de liefde. Vooral over de liefde. Het boek beschrijft Pfeiffers liefdesrelatie met Clio en hoe dat (je voelt het tijdens het lezen al aankomen) eindigt in een breuk. En hoe hij zichzelf dwingt om dit allemaal op te schrijven terwijl hij resideert in Grand Hotel Europa. Een hotel dat tijdens zijn verblijf wordt overgenomen door (hoe typisch) een Chinees.
Na Superba, Brieven uit Genua en Peachez ben ik fan van Ilja Leonard Pfeiffer. Hij schrijft in zo’n mooie stijl, nergens ingewikkeld maar gebruikt toch alle mooie woorden die onze taal rijk is.
Zijn ‘aanklacht’ tegen het massatoerisme in Europa is zo treffend. De miljoenen toeristen die Venetië bijvoorbeeld jaarlijks overspoelen en die de plaatselijke bevolking gewoon aan het verjagen zijn  (‘je kunt in Venetië op iedere hoek een Venetiaans masker kopen, maar voor een kilo tomaten moet je tijden reizen’). De mevrouw die hij tegenkomt in Giethoorn en die vraag hoe laat het daar dicht gaat, alsof het een attractiepark is. Hilarisch.

Een stad die zich uitlevert aan toerisme, verkoopt haar ziel. Terwijl toeristen bovenal op zoek zijn naar een authentieke ervaring, veroorzaakt hun aanwezigheid een teloorgang van de authenticiteit die ze begeren. (…) Toerisme vernietigt datgene waardoor het wordt aangetrokken.

Beetje dubbel is dat ik dit boek las tijdens, inderdaad: een vakantie, waardoor ik echter wel in de gelegenheid was om de 547 bladzijden in een week uit te lezen, ja, het is een echte pageturner. Grappig was dat ik tijdens deze vakantie het Louvre in Abu Dhabi bezocht waar uitgebreid over geschreven wordt in dit boek.
En nu maar hopen dat Pfeiffer hiervoor als beloning een mooie literatuurprijs krijgt, want dat is dan zeer verdiend. Aan het NRC Handelsblad zal het niet liggen, die heeft het boek in januari al uitgeroepen dat ‘Roman van het jaar’.

Fragment

Maar dat moment was niet meer ver weg. In mijn reconstructie van wat er tussen Clio en mij was voorgevallen, was ik bijna aanbeland bij de laatste episode, het hoofdstuk dat het moeilijkste zou worden om te schrijven, omdat het mij zou dwingen opnieuw te beleven wat ik liever helemaal niet had beleefd, en ik zag er misschien nog wel meer tegen op om het het geschreven te hebben, omdat ik daarna nogmaals afscheid zou moeten nemen van Clio. Zolang de punt achter de laatste zin op de laatste pagina niet was gezet, was zij in zekere zin nog bij mij op de blanke bladzijden van de resterende cahiers. Dan waren er nog avonturen te vertellen en kon ik haar nog beschrijven, zoals ze lachte wanneer ze wakker werd in de ochtend en zoals ze de avond stil kreeg met het schoonschrift van gebaren, en dan bestond er zelfs in theorie de mogelijkheid dat het verhaal anders zou aflopen dan het was afgelopen, ook al bestond die mogelijkheid niet. Maar wanneer het gedaan was, was het gedaan. Ik miste Clio en zag ertegen op haar dubbel te missen.
Ik wist dat het de bedoeling was dat er vervolgens als bij toverslag een soort helderheid zou optreden en dat ik zaken zou gaan begrijpen, om te beginnen waar ik heen moest, maar ik wist niet meer zeker of ik daar nog wel in geloofde. Misschien was ik bang voor die helderheid en prefereerde ik het geritualiseerde bestaan in een hotel op de wolken dat was losgeraakt van de wereld en dat werd bewoond door herinneringen aan een beter verleden. Helderheid zou de leegte te helder maken. De mist past mijn gemis beter. (wat een mooie zin!)

DSC01612_f7c

Het Louvre in Abu Dhabi

Titel: Grand Hotel Europa
Schrijver: Ilja Leonard Pfeiffer
Uitgeverij: De Arbeiderspers
isbn: 9789029526227
Advertenties

Hoe alles moest beginnen – Thomas Verbogt

hoe_alles_moest_beginnen_a45

Volgens Lily

Soms lees je een boek waarvan je niet weet van je ervan moet vinden. Hoe alles moest beginnen van Thomas Verbogt is zo’n boek. Met dit boek stond hij op de shortlist van de Libris Literatuurprijs 2018 (dit voor de tweede keer, want met het boek Als de winter voorbij is uit 2016 lukte hem dit ook al). Terwijl ik het las merkte ik dat het verhaal me niet echt pakte. Toen ik de recensies later las en dat goed op me in liet werken, merkte ik dat mijn waardering toenam. Sommige stukken heb ik nog eens nagelezen en ik ben eruit: het verhaal doet me niet veel, maar de schrijfstijl vind ik – over het algemeen – mooi. Er zijn namelijk ook wel beschrijvingen die me irriteren, zoals “niemand heeft van die nijdige billen” of “Lucia was zo teer, zo teer. Wat zij voelde als we elkaar kusten, wist ik niet, maar ik was met haar teerheid verbonden.” En het is hier en daar ook wel wat zweverig. Het probleem verder is, is dat er niet echt iets verrassends gebeurt in het verhaal, het meandert maar een beetje voort, maar dat is zoals het leven zelf zegt Verbogt: “Omdat ons leven uit dergelijke kleine verhalen bestaat. We hebben natuurlijk wel grote plannen, maar veel verder dan kleine verhalen komen we niet.” En dat klopt natuurlijk ook. Wanneer je het boek op die manier leest, en niet teveel ‘verhaal’ verwacht, is het een mooi geschreven boek over een verloren liefde, over het zoeken naar geluk en het accepteren van het leven zoals het komt. En dan heeft het op de laatste pagina’s toch nog iets spectaculairs te bieden. Aanrader!

Ik wilde niet naar tante Emma, want ik moest me concentreren op wat het afscheid van Licia bij me teweegbracht. Ik wilde aandachtig lijden.

Fragment

Ik wil het tegenhouden, maar kan het niet, het is een overweldigend gevoel van ontroering, het golft door me heen, maakt mijn ogen vochtig en warm, vervult me zo sterk dat ik even moeite heb met ademen. Een paar keer overkwam met het eerder in mijn leven. Het heeft met geluk te maken en de paar seconden die dat geluk nodig heeft om geluk te zijn, om dan weer te vervagen en een herinnering te worden die zich nauwelijks laat verwoorden omdat ieder woord dat ervoor te bedenken valt het tekortdoet. Het is ook de gedachte dat nu alles op mag houden, want beter kan het leven niet zijn en hierna is het leven alleen nog maar een verhaal dat je leest en zo nu en dan meemaakt, maar wat het leven leven maakt, is nu, deze paar seconden die zo kolossaal van omvang zijn en gedurende die paar seconden eeuwiger dan de eeuwigheid lijken. Dit is het, dit is alles, alles, alles.

thomas_verbogt_3b5

Thomas Verbogt

Titel: Hoe alles moest beginnen
Schrijver: Thomas Verbogt
Uitgever: Nieuw Amsterdam
isbn: 9789046822906

Hartstikke mediterraan – Jansen & Jansen

hartstikke_051

Op 2 november was het eindelijk zover: de eerste Kookboekenlounge! Het boek Hartstikke mediterraan van Jansen & Jansen was bij Boekhandel Verkaaik in Gouda opgehaald en gelezen. Want ja, ook een kookboek kun je lezen!

Iedereen had iets gemaakt uit het boek en die avond aten we dat heerlijk met elkaar op. We begonnen met Water met smaakjes, drie verschillende soorten: Appels en passievruchten, Granaatappel en watermeloen (vonden we het lekkerst) en Bosbessen en appel. Een leuke variant is om geen plat water maar bubbelwater te nemen. Hierbij werden noten geserveerd die ook in het boek worden beschreven:  in ahornsiroop gekaramelliseerde pecannoten (tip: laat ze goed afkoelen na het bakken, anders plakken ze aan elkaar hebben we gemerkt) en Amandelen met gerookt-paprikapoeder (La Chinata).

Janet maakte Tortillitas met gedroogde-tomaten-mayonaise. Lekkere dunne koekjes van kikkererwtenbeslag met o.a. Hollandse garnaaltjes, die heerlijk smaakten met de mayonaise (die we trouwens gedurende de avond bij meerdere gerechten lekker vonden combineren).
Annie maakte Gevulde tomaten met kikkererwten. Hoewel ze er mooi uitzagen waren ze behoorlijk smakeloos vonden we allemaal.
Vervolgens serveerde Jolande Scampi met panade (een paneerlaag) uit de grill (ze moesten er wel langer onder dan in het boek staat vermeld). Lekker!
Astrid maakte een Farrosalade met tomaten en garnalen. Deze salade leek precies op het plaatje uit het kookboek en smaakte goed. Deze salade werd geserveerd samen met de Baccalàbitterballen van klipvis van Evelyn. Dit recept leek erg op een oud Surinaams recept dat Evelyn al lang maakt. Vreemd is dat dit soort zoute vis in een boek staat waar zout juist uit den boze is.
Voordat we aan het voorafje begonnen serveerde Charlotte een aantal lekkere cocktails.
Ten slotte serveerde Andrea haar Slanke sachertorte die er fantastisch uitzag en volledig volgens het recept was gemaakt, maar niet lekker was helaas. Maar we hadden inmiddels zoveel op, dat dat niet erg was :).

Al met al was het een zeer geslaagde avond, waarbij we het boek van voor naar achter hebben gelezen en gebruikt. Conclusie is dat het een leuk boek is met veel goede tips, leuke inspirerende mediterrane foto’s, maar dat sommige recepten wel ingewikkeld zijn en niet allemaal even smaakvol. En jammer dat het alleen losse recepten zijn en het geen volledig menu bevat om goed, gezond en zoutloos te eten. Maar ja, daar kunnen de dames Jansen dan nog een derde boek mee vullen!

Volgende Kookboekenlounge is in februari 2019!

Baccalbitterballen_70c

Farrosalade met Baccalàbitterballen

Titel: Harstikke Mediterraan
Schrijver: Jansen & Jansen
Uitgeverij: Fontaine Uitgevers
isbn: 9789059566194

Het enige verhaal – Julian Barnes

het_enige_verhaal_04c

Volgens Lily

Soms is een boek zo recent dat je schrikt van de beschreven actualiteit. In Het enige verhaal kijkt de hoofdpersoon naar de Formule 1 in Brazilië en beschrijft: “Iedereen reed uiterst voorzichtig, behalve de negentienjarige Max Verstappen van het Red Bull-team. Hij rukte vanaf bijna de laatste plaats op naar de derde, met inhaalmanoeuvres die zijn oudere, naar je mocht verwachten betere collega’s niet aandurfden.” Gevolgd door een uitleg waarom Verstappen tot zijn 25-ste zo onverschrokken zal blijven rijden. Grappig toch?!

Julian Barnes wordt gezien als een van de meest inspirerende schrijvers van dit moment. Afgelopen september was hij als bijzondere gast nog aanwezig bij het Internationale Literatuur Festival in Utrecht (ILFU). Barnes is een aardige man. De Brit heeft inmiddels diverse prestigeuze prijzen binnengeharkt. Ik las al eerder Alsof het voorbij is, waarin maar weer duidelijk wordt dat dé waarheid niet bestaat. Ook begon ik ooit in Flaubert’s papegaai, dat wordt gezien als een van Barnes’ meesterwerken, maar waar ik niet doorheen kwam; nog maar eens opnieuw proberen, soms ben je ineens wel ‘klaar’ voor een boek.
Zijn nieuwste boek: Het enige verhaal is weer een mooie toevoeging aan zijn oeuvre. Mooi geschreven op de voor Barnes’ kenmerkende, zoekende, met de lezer overleggende manier. De openingszin is al uitdagend:

Zou u liever meer liefhebben en meer lijden, of minder liefhebben en minder lijden? Dat is, denk ik, uiteindelijk de enige echte vraag.

Dit boek beschrijft een liefdesverhaal tussen de achtenveertigjarige Susan en de negentienjarige Paul die elkaar tegenkomen op de tennisclub van een nogal saai dorp ergens in de jaren zestig. Dat dit verhaal niet goed af kan lopen voel je al snel aankomen. Je volgt Paul vanaf het moment dat hij kennismaakt met Susan tot enkele decennia later. Je leest hoe Paul zijn leven in retropectief vertelt. Hoe beïnvloedt je eerste liefde de rest van je leven?
Ik heb me lang afgevraagd waarom op de cover van dit boek de titel is doorgestreept en weer opgeschreven. Daar kom je achter als je dit verhaal leest ;). Fantastisch mooi boek!

De treurigheid van het leven. Dat was ook zo’n vraagstuk waar hij af en toe over nadacht. Wat was de juist – of juistere – formulering: ‘Het leven is mooi, maar treurig’ of ‘Het leven is treurig, maar mooi’?

Fragment

Maar zij had op zoveel manieren zijn leven bepaald, soms ten goede, soms ten kwade. Ze had hem ruimhartiger gemaakt en opener tegenover anderen, maar ook wantrouwender en geslotener. Ze had hem de deugd van de impulsiviteit bijgebracht, maar ook de gevaren ervan. Zo was hij ten slotte voorzichtig ruimhartig, en behoedzaam impulsief geworden. Het patroon van zijn leven was ruim twintig jaar een demonstratie geweest van hoe je tegelijk impulsief en voorzichtig kon zijn. En zijn ruimhartigheid tegenover anderen was, net als een pakje ontbijtspek, ook van een ‘te-gebruiken-tot’-datum voorzien.
Hij had altijd onthouden wat ze tegen hem had gezegd toen ze die dag bij Joan waren weggegaan. Zoals de meeste jonge mannen, vooral degenen die voor het eerst verliefd waren, had hij het leven – en de liefde – bezien in termen van winnaars en verliezers. Hij was uiteraard een winnaar, en Joan, nam hij aan, was een verliezer. Of ze had, nog waarschijnlijker, niet eens meegedaan. Susan had hem uit de droom geholpen. Susan had gesteld dat iedereen zijn liefdesverhaal had. En al was het een fiasco geworden, was het als een nachtkaars uit gegaan, was het nooit echt van de grond gekomen, had het om te beginnen alleen maar in het hoofd gezeten, het maakt het niet minder echt. En het was het enige verhaal.

het_enige_verhaal_1_feb

Titel: Het enige verhaal
Schrijver: Julian Barnes
Uitgever: Atlas Contact
isbn: 9789025452087

 

 

De onderwaterzwemmer – P.F. Thomése

onderwaterzwemmer_7f3

Volgens Lily

Het boek De onderwaterzwemmer kwam in 2015 uit en werd genomineerd voor diverse literaire prijzen waaronder in 2016 de Libris (gewonnen door Jij zegt het van Connie Palmen). Thomése ging er uiteindelijk vandoor met de lezerprijs van de (Belgische) Fintro Literatuurprijs. Aan de tafel bij De Wereld Draait Door werd het boek van de maand. Reden genoeg dus om het boek te lezen. Ik wist niet wat ik moest verwachten. Heb een paar jaar geleden J. Kessels de film gezien (gebaseerd op de verhalen van Thomése rondom J. Kessels) als openingsfilm van het Nedelands Film Festival en dat vond ik een nogal explicite rauwe film (met wel een fantastische rol van Fedja van Huêt als de schrijver P.F. Thomése).
De onderwaterzwemmer is echter van een heel ander genre. Het verhaal van Tin die als veertienjarige jongen tijdens de oorlog zijn vader bij het overzwemmen van een rivier verliest. Maar dat blijkt niet de enige dramatische gebeurtenis in zijn leven te worden. We volgen Tin de rest van zijn leven: als 44 jarige tobber en als 74 jarige in het ziekenhuis zijn leven overdenkent. Hoewel ik het verhaal hier en daar wat overdreven vindt en niet geheel geloofwaardig is daar prima overheen te komen vanwege de werkelijk sublieme schrijfkwaliteiten van Thomése. Mooie zinnen buitelen over elkaar heen in dit boek.

Alleen wil hij zijn. Maar ook in zichzelf houdt hij het niet uit. Zoveel leegte, en nergens een plek om te kunnen verdwijnen.

Maar ook het gebruik van het woord ‘aanwezigheidsschaamte’, “je voelt nooit zo sterk dat je leeft als wanneer je een dode naast je hebt” schrijft Thomése. Mooi woord!
Iedereen kent wel dat gevoel: de onmacht om terug te keren naar het ogenblik waarop alles nog heel was en intact, maar dat voorgoed voorbij is. Dit boek is zeker een aanrader!

Fragment

Tin heeft besloten om in zijn eentje in de auto te gaan slapen. Vic heeft hem niet kunnen overtuigen, en hij haar niet. ‘Ik ga me echt niet opvouwen op de achterbank Tin, alleen omdat jij zo neurotisch doet over die tent.’ Het heeft iets van een echtelijke ruzie nu, en dat is niet zijn bedoeling. Jean-Luc sust de gemoederen. ‘We’ll take care, Martin. Victorine will be alright with us.’ Waar bemoeit die lul zich mee. Maar Tin zegt niks.
Hij vindt het vervelend haar tussen vreemde kerels te moeten achterlaten, verdwaalde locals met ongetwijfeld idiote fantasieën over vrouwen uit het welvarende Westen. Daar denkt hij liever niet te lang over na. Hij weet dat het geen zin meer heeft te proberen haar nog op andere gedachte te brengen. Het voordeel is dat hij nu even op zichzelf kan zijn, iets wat hij al in geen dagen is geweest. Het liefst zou hij even totaal verdwijnen, zoals je het licht uitdoet, een wonderbaarlijke eclips die hem verlost van de zwaarte van het hier en nu. Niet dood, maar weg. Het moet mogelijk zijn om nergens te zijn en toch te zíjn. Zoals de slaap de droom kent, zo moet het leven toch ook iets hebben? Een soort time-out?

man, gebruik toch eens je verstand

Titel: De onderwaterzwemmer
Auteur: P.F. Thomése
Uitgever: Altas contact
isbn: 9789025444310

 

De verloofde van de postbode – Denis Thériault

verloofde_van_de_postbode_165

Volgens Lily

Eerst was er De eenzame postbode en nu De verloofde van de postbode. De Canadees Denis Thériault (1959) brengt de personages van zijn eerste boek terug in het tweede en voegt daar Tanja Schumpf aan toe. Tanja is 23 jaar, komt uit Beieren en reist naar Montreal om er te gaan studeren, haar Frans te verbeteren en een jongen te ontmoeten die ze via internet heeft leren kennen. Veel gaat fout tot ze de eenzame postbode Bilodo ontmoet. En hem wil ze hebben, koste wat het kost. Al haar charmes gooit ze in de strijd. Maar Bilodo is met iets heel anders bezig: de exotische Ségolène uit Guadeloupe. Het verhaal dat zich dan ontspint is vreemd, over-the-top, maar ook mooi en ontroerend. Want is in de liefde niet alles geoorloofd? De haiku’s die tussen alle pagina’s terug te vinden zijn geven het boekje iets poëtisch. Ondanks dat je tijdens het lezen Tanja af en toe een reality check zou willen geven, oogst ze ook bewondering. Ze weet wat ze wil en gaat hier meer dan 100% voor. Dat de waarheid echter altijd zegeviert bewijst het einde van dit prachtige verhaal maar weer. Aanrader!

Fragment

Het was al april toen Tanja, bij het afruimen van Bilodo’s lege bord terwijl hij naar de wc was, op de bar een dubbelgevouwen vel papier vond met haar naam erop. ‘Eindelijk,’ fluisterde ze, in de veronderstelling dat het de haiku was die hij haar had beloofd. Weken en daarna maanden had ze met tanende hoop op dit gedicht gewacht, en uiteindelijk was ze gaan geloven dat Bilodo het was vergeten. En nu werd haar geduld opeens beloond. Brandend van verlangen om te lezen welke compositie Bilodo een hele winter had gekost, vouwde Tanja het vel papier open.

Sommige bloemen
schijnen pas te ontluiken
na zeven jaren
sinds lang wil ik u zeggen
hoe innig ik u bemin

Het was alsof een engelenkoor het Gloria in Tanja’s oren begon te zingen. Bevend van vreugde die aan extase grensde ging ze voor de toiletten staan, waar Bilodo even later nietsvermoedend uit tevoorschijn kwam.

In het boek zijn vele haiku’s te lezen:  een vorm van Japanse dichtkunst, geschreven in drie regels waarvan de eerste regel 5, de tweede regel 7 en de derde regel weer 5 lettergrepen telt.

En zo gaan wij voort
niet wetend dat onze weg
allang is bepaald

Omlaag gedwarreld
een eerste verse sneeuwvlok
hij smelt op mijn neus

Dat de Beukenstraat
vooral met esdoorns vol staat
dat is niet mijn schuld
denis_theriault_131

Denis Thériault

Titel: De verloofde van de postbode
Schrijver: Denis Thériault
Uitgever: Meulenhoff
isbn: 9789029092616

 

De greppel – Herman Koch

greppel_ac4

Volgens Lily

Robert Walter, burgemeester van Amsterdam, denkt dat zijn vrouw vreemdgaat. In alles (maar zelfs ook in niets) ziet hij daarvoor aanwijzingen. Dat is het onderliggende verhaal van De greppel. Herman Koch schreef hiermee weer een boek over een succesvolle man van goede komaf, met een belangrijke functie, die doodgewone problemen lijkt te hebben. Het verhaal over de zogenaamd vreemdgaande vrouw wordt op een een gegeven moment een beetje irritant (want échte aanwijzingen lijken er niet te zijn), maar er komen meer verhaallijnen bij. Zo willen zijn ouders tegelijk samen uit het leven stappen, plegen er diverse mensen zelfmoord, wordt zijn beste vriend ziek, komt er een journaliste met belastende foto’s en nog veel meer (teveel?). Maar bij dat alles blijft het karakter van de hoofdpersoon Robert Walter vaag. Of is dat bewust gedaan door Koch? Zo blijf ook vaag wat de echte naam is van zijn vrouw, uit welk land ze nou eigenlijk komt, enz.
Erg vermakelijk zijn de tirades over de misstanden in de maatschappij: Walter moppert volop over de milieumaffia die maar windmolens wil blijven bouwen.

Welke gedaante zal het fascisme aannemen wanneer het zich vandaag de dag opnieuw aan ons presenteert? Wind, heb ik vaak gedacht.

Walters advies: zet allemaal de temperatuur van je verwarming één graad lager en trek daarvoor in de plaats een trui aan: probleem opgelost.
Maar ook zijn visie op het Koningshuis (“een witte wijn slurpende, bier hijsende en ketting rokende familie”). Zijn commentaar op de directeur van het Rijksmuseum, op onze minister-presidenten van de afgelopen decennia en ga zo maar door. Walter komt hierdoor nogal arrogant over. Zelfs Parijs moet het ontgelden:

Ze leefden niet. Ze wisten niet dat je ook al midden op de dag van het leven kon genieten.

Al met al een vermakelijk boek, maar of het nou echt raakt…. Mijn voorkeur gaat dan toch uit naar Het diner, het boek waarmee Koch wereldfaam verwierf en dat je achter liet met een vraag om over na te denken: wat zou je zelf doen in zo’n geval.

Hier nog een leuk interieuw met Herman Koch over De greppel bij Pauw.

Fragment

In een open en vrije democratie gaan die dingen anders. Vooral wanneer je de burgers laat meebeslissen. Wanneer je de Franse burgers in de negentiende eeuw stemrecht had gegeven, zou Parijs vandaag de dag nog altijd een stinkende, middeleeuwse stad zijn. In Amsterdam is het lelijkste gebouw van de stad – en misschien wel van het hele land – nog altijd met kop en schouders het stadhuis. Hetzelfde stadhuis waar ik elke ochtend door de hoofdingang naar binnen loop, maar dat in elk weertype – regen, zon, sneeuw – pijn doet aan je ogen. Dit, samen met de opera onder één dak gehuisveste, lelijkste gebouw van de stad (van het land!) is langs democratische weg tot stand gekomen. Door gesprekken – ‘inspraakrondes’ – met de omwonenden. Overal waar je mensen inspraak geeft, waar ze mogen stemmen, krijg je er lelijkheid voor terug.

stopera_fcc

De Stopera in Amsterdam

Titel: De greppel

Schrijver: Herman Koch

Uitgever: Ambo|Anthos

isbn: 9789026339080