De muur – John Lanchester

image (73).png

Volgens Lily

De muur is zo’n boek waar je aan begint en waar je je al vrij snel van afvraagt waar het nou eigenlijk over gaat. Maar dat je niet weg kunt leggen. Ik las het dan ook in één ruk uit. Een verhaal over een muur om Engeland, om het land te beschermen tegen de zee maar vooral tegen de Anderen. We volgen Joseph Kavanagh die net als alle jongeren twee jaar dienstplicht moet vervullen op De Muur. De enige manier om eraf te komen is om papa te worden van een kind. Fokken staat hoog op de ranglijst namelijk. Omdat er zo veel mensen nodig zijn op de muur moet men zich voortplanten, zodat er genoeg mensen zijn om de muur van het nodige personeel te voorzien.
Wanneer je het leest bekruipt het idee je dat je een toekomstroman zit te lezen. Een situatie die gecreëerd is na Brexit of na de immigratiegolf ofzo. John Lanchester schreef een boek waarin hij zich voortdurend een wereld probeerde in te denken waarin de trends die we nu waarnemen zijn doorgetrokken. Het is de toekomst als het geëxtrapoleerde heden.

Ik werd overspoeld door opluchting. Opluchting is misschien wel de puurste vorm van geluk die er bestaat.

Wist je dat er op dit moment wereldwijd 77 muren staan met een totale lengte van 10.000 kilomter, waarvan 15 in Europa? En de meeste zijn de laatste 20 jaar gebouwd. Dat is schrikken…

De dood was zo dichtbij geweest dat ik mijn handen slechts had hoeven uitstrekken om de zoom van zijn jas aan te raken.

Lanchester in een interview: ‘de wereld is altijd bezig een andere plek te worden, er komt een dag dat je uit het raam kijkt en je de wereld om je heen niet meer herkent. En het kan alle kanten op gaan.’ ‘Wat nieuw lijkt in Europa is het gevoel dat we aan de verliezende hand zijn – vroeger leefden we in voorspoed, nu raken we achterop.’

Fragment

Op de muur is elke dag hetzelfde. Althans in grote lijnen zoals de indeling van de vierentwintig uur die een dag telt, jouw taken, waar je naartoe gaat, wat je doet en met wie je het doet. Daarbinnen zijn allerlei variaties mogelijk, maar de opbouw is altijd hetzelfde. Dat is ook zoals jij het graag wilt, want op de muur is elk nieuws slecht nieuws. Ze zullen nooit zeggen: je gelooft het vast niet, maar de Anderen komen niet meer hiernaartoe en je mag de muur meteen verlaten. Je gelooft het vast niet, maar jouw gezicht staat ons aan en daarom hoef je niet twee jaar op de muur te staan, je mag morgen al vertrekken – wacht even, waarom ook niet, je mag nu meteen vertrekken! Ingerukt! Wacht, je bent je koekjes vergeten!
Dat gaat niet gebeuren. Het enige wat er gebeurt zijn slechte dingen. Dus wil je dat er niets gebeurt. Maar het zit gecompliceerder in elkaar. Ergens in de duistere kronkels van je brein zit een duiveltje dat zegt: maar zou het niet interessant zijn als er wel iets zou gebeuren – dat ze komen, dat je voor je leven moet vechten, dat je datgene moet doen waar je bang voor bent en waar je voor traint, waar je nachtmerries van krijgt, maar waar je ook wel een klein beetje nieuwsgierig naar bent, en dat je moet doden of anders zelf gedood wordt? Zou dat niet beter zijn, zou het niet beter zijn iets anders te voelen dan kou en honger en verveling en vermoeidheid? 

image (75)

John Lanchester

Titel: De muur
Schrijver: John Lanchester
Uitgever: Promoteus
isbn: 9789044640472

Noodweer – Marijke Schermer

image (70).png

Volgens Lily

In Noodweer zijn Emilia en Bruch gelukkig getrouwd, maar toch is er een gebeurtenis uit haar verleden dat Emilia verzwijgt. Is dit erg? Moet je altijd alles vertellen in een relatie? Of kun je sommige zaken beter onbesproken laten. Emilia maakt de keus om het verleden het verleden te laten en gaat door met leven. Marijke Schermer schrijft met Noodweer een prachtig, klein, intiem verhaal over wat een leugen met een huwelijk doet. Als versterker van het verhaal speelt het stijgende water buiten hun buitendijkse huisje. Ze worden steeds verder ingesloten door het wassende water.

Een gezin is een mal om je geluk in te gieten, om er een concrete vorm aan te geven. Het is een manier om je te verzoenen met de alledaagsheid van de dingen. Een gevangenis waarin je je veilig op kunt sluiten.

De meeste hoofdstukken gaan over de tegenwoordige tijd. Slechts enkele gaan terug naar het verleden en laten je zo langzaamaan zien wat er is gebeurd. Schermer heeft dit knap gedaan. De theorie van Quetelet over ‘De gemiddelde mens’ komt ook nog aan de orde, schitterend verwerkt in het verhaal.

Was een geluk dat gebaseerd was op het uitschakelen van crusiale aspecten van jezelf wel geluk?

Schermer heeft weinig bladzijden nodig heeft om een ethisch probleem aan te kaarten (slechts 159 bladzijden). Dat betekent dat de schrijfster dingen weglaat die de lezer – mits enige ervaring rijk – ook zelf kan invullen. Dat is m.i. goed geschreven literatuur. Kortom, Noodweer is een mooi geschreven, literair werk, dat je met vragen achterlaat. Een aanrader!

Fragment

Het nieuws begint en eindigt met de wateroverlast. Er zijn straten die blank staan, er is een dak dat ingestort is door de regen, er worden mensen geïnterviewd over hun ondergelopen kelders, over hun natte spulletjes. Ze zet de radio af en schuift het strijksextet van Brahms in de cd-speler.
Ze hoorde een keer een man uit New Orleans wiens wijnkelder na Katrina blank was komen te staan. De wijn, flessen van tienduizenden euro’s per stuk, op veilingen gekocht, was in tact, die zat immers veilig in een fles, maar de etiketten waren losgeweekt waardoor de wijn niets meer waard was. Kale flessen dobberden rond tussen de snippers onleesbaar papier. Geen betere manier om te onderstrepen hoe zinloos en leugenachtig zijn business was. Je betaalde zestigduizend euro voor een etiket en niemand zou de zogenaamde waarde van de wijn herkennen als hij hem proefde. ‘Dit kunnen we weggooien, ‘ zei de wijnhandelaar. ‘Of opdrinken, ‘ suggereerde de vrouw die hem interviewde. ‘Wat op hetzelfde neerkomt, ‘ zei hij.

image (71)

Titel: Noodweer
Schrijver: Marijke Schermer
Uitgeverij: Van Oorschot
isbn: 9789028261648

De onsterfelijken – Chloe Benjamin

image (69).png

Volgens Lily

Het verhaal begint in 1969 wanneer twee broers en twee zussen uit een gezin van een helderziende hun sterfdatum krijgen te horen. Hoe gaan ze daarmee om? Beïnvloedt dit het verdere verloop van hun leven? Een mooi gegeven voor een verhaal. Alleen voor mij kwam het er niet helemaal uit. Op Simon na, bleven de personages vlak, en de ontwikkelingen willekeurig.

‘Kunt u het echt?’ vraagt ze. ‘Zien wanneer ik doodga?’

In vier hoofdstukken volg je vervolgens de vier kinderen in hun leven. Waarbij iedere keer de datum waarop de waarzegster hun einddatum heeft aangegeven dichterbij komt, en wat zal er dan gaan gebeuren?

Simon hoort zijn hart bonken. De waarheid in Roberts woorden drijft hem in het nauw zodat hij alleen nog als een vastgeprikt insect machteloos met zijn vleugels kan slaan.

Het grappige is dat we dit boek lazen met de Leesclub Utrecht. En na de boekbespreking gaven we het boek allemaal een lager cijfer dan voor de bespreking. Zo onduidelijk bleven sommige zaken. Toch is het boek een hype en noemt The Washington Post het zelfs ‘een ode aan de liefde’ en The Guardian ‘een grenzeloos ontroerende roman over sterfelijkheid’. Ik heb toch iets gemist denk ik ;).

Fragment

Als ze weer in de lift stapt, is het alsof Simon op haar heeft gewacht. Ze ziet hem in het spiegelende glas, zijn gezicht een golvende regenboog, als een olievlek. Ze drukt het knopje voor de vierenveertigste in. Ze wilde alleen het uitzicht van boven zien, maar ze heeft mazzel: als ze de gang in loopt, komt er net een kamermeisje uit de penthousesuite. Zodra de vrouw de lift is binnengestapt, sprint Klara naar de deur. Ze vangt hem met haar pink en gaat naar binnen.
De suite is groter dan alle flats die Klara ooit vanbinnen heeft gezien. In zowel de woon- als de eetkamer staan crèmekleurige leren stoelen en glazen tafels en in de slaapkamer ziet ze een kingsize bed en een televisie. De badkamer is even groot als de complete camper en is uitgerust met een extra grote jacuzzi en twee marmeren wasbakken. De roestvrijstalen koelkast in de keuken is goed gevuld met gewoon formaat flessen drank in plaats van miniflesjes. Ze pakt een Bombay Sapphire, Johnnie Walker Black Label en Veuve Clicquot. Ze zet ze om beurten aan haar mond, moet even hoesten bij de champagne en begint dan weer van voren af aan.

image (68)

Titel: De onsterfelijken
Schrijver: Chloe Benjamin
Uitgeverij: Meulenhoff
isbn: 9789029092739

David Nicholls – Eerste liefde

image (54)

Volgens Lily

Om maar direct met de deur in huis te vallen: ik hou van David Nicholls. Dat begon toen ik jaren geleden de tv-serie Cold Feet ontdekte, een serie die tegelijk humoristisch als ontroerend was. Nicholls schreef het scenario hiervoor. Ik las al Kicken en Wij (dat momenteel door de BBC wordt bewerkt tot een vierdelige serie) en nu dus Eerste liefde, het nieuwste boek van deze inmiddels bestsellerauteur. Weer zo’n heerlijk dik boek in hardcover. We weten allemaal nog wel hoe dat was, onze eerste liefde en hoe we ons toen voelden. Nicholls weet dit gevoel goed weer te geven. Charlie Lewis valt als een blok voor Fran Fisher. En om bij haar onder de aandacht te blijven gaat hij meedoen aan een Shakespeare-toneelstuk waar zij ook aan meedoet als Julia (van Romeo). Deze creatieve omgeving is eigenlijk niets voor Charlie. Maar hij heeft de hele zomer toch niets anders te doen en hij wil graag het huis uit waar hij alleen met zijn vader woont.

Ik had altijd gedacht dat volwassenen vanaf een jaar of eenentwintig tot hun vijfenzestigste, als ze officieel oud worden, zo’n beetje hetzelfde bleven, en ouders in het bijzonder. Was dat niet de definitie van volwassenheid: een eind aan verandering? Was het niet hun taak om constant te blijven?

Een hele serie aan grappige, onroerende en mooie momenten ontvouwen zich. Het boek leest als een trein. We volgen Fran en Charlie in hun verliefdheid en alles wat je doet als je voor het eerst verliefd bent. En dat het ook eindigt zo’n eerste liefde. De originele titel is Sweet sorrow, wat vertaalt iets als Zoet verdriet betekent. Het een volgt op het ander zou je zeggen, maar vertalingen snap je vaak niet. Maakt ook verder niet uit. Eerste liefde is een heerlijk boek en dus een vette aanrader! 

De breuk had vroeg in het nieuwe jaar plaats – ik vermoed dat zij die ‘over de kerst’ heen had willen tillen, waardoor het besluit iets van een goed voornemen kreeg: 1) meer water drinken 2) relatie verbreken.

Fragment

Als opvoeder had mam het grote talent je te doordringen van een wederzijds gevoel van paniek en nutteloosheid. Ze had lesgeven altijd tot volle tevredenheid overgelaten aan vakdocenten. Nu leek ze iemand die zich had verslapen, als een gek kleren in een koffer propte en niet wilde accepteren dat het vliegtuig al was vertrokken.
‘Het werkwoord voir…’
‘Willen.’
‘Niet “willen”. Willen is vouloir als in voulez-vous. En dat is niet eens Frans, Charlie, dat is gewoon ABBA. Voir. Kom op, je weet het best.’
‘Oké, zien.’
‘Ja! Voir, eerste persoon, voltooid verleden tijd…!’
‘…’
‘Kom op!’
J’ai...’
‘Kom op, j’ai
‘Ik weet het niet.
‘Je weet het best!’
‘Ssst. Niet zo hard!’
‘Maar je weet het écht!’
‘Door te zeggen dat ik het weet, ís het nog niet zo, mam!’
‘Maar je was hier altijd zo ontzettend goed in!’
‘Mam…’
‘Ze hebben ons altijd laten geloven dat je het heel goed deed.’
‘Dat is niet waar!’
‘Of beter dat dit, in ieder geval. Kom op, je moet Frans beheersen. Wat heb je de afgelopen vijf jaar dan gedaan! Zet je thee neer. Hier, kijk maar een halve minuut naar de antwoorden, dan proberen we het opnieuw.’
Dus ze raakte in paniek door mijn gebrek aan kennis, en dan wist ik opeens niets meer vanwege haar paniek, en dan raakte zij daar weer in paniek over en gingen we met stemverheffing praten en dan stormde een van ons naar buiten, een tafereel dat voor de Cottage Loaf ongehoord was.

image (55)

Titel: Eerste liefde
Schrijver: David Nicholls
Uitgever: Boekerij
isbn: 9789022587751

Na Mattias – Peter Zantingh

image (51)

Volgens Lily

De teaser op de achterflap is mooi: Welk verhaal word je als je er niet meer bent? Peter Zantingh schreef met Na Mattias een mooi boek met acht verhalen over mensen die allemaal op de een of andere manier iets met Mattias te maken hebben, sommigen hebben hem niet eens persoonlijk gekend maar vormen toch een schakel in het verhaal. Langzaam wordt duidelijk welk noodlot Mattias trof. En krijgt het boek voor de lezer een duidelijk eind.

Er waren nachten met felle ruzie, dat hij de kamer uit beende en zij huilde in het kussen. Ze zag hoe het hem niets meer deed. Dat was nog het ergste. Vroeger smolt hij als ze huilde.

Muziek speelt een belangrijke rol in het boek. Mattias had het idee om een koffiezaakje te openen waar muziek belangrijk was. Aan het eind van het boek wordt ook verwezen naar een playlist van nummers die in het boek aan de orde komen. Ga hiervoor naar de website playlistskoffie.nl. De nummer zijn ook terug te vinden in een afspeellijst op Spotify (zoek op Na Mattias).
Het boek leest makkelijk en is goed geschreven. Een aanrader dus!

Fragment

‘Wanneer kwam het plan voor dat cafeetje?’
‘Playlists. Die naam had hij ook verzonnen. Bij elke bestelling kreeg je een bonnetje met achterop de playlist die op dat moment draaide, zodat je thuis de liedjes kon terugvinden. En hij wilde een abonnementsmodel, net als Spotify. Onbeperkt koffie voor twee tientjes per maand. Zodat klanten zouden terugkomen. Van het geld dat mensen niet opmaakten zouden we kopjes koffie weggeven aan mensen die dat konden gebruiken. Ik had al een pand gezien. Er was net een straatje schoongeveegd waar de hoeren hadden gezeten, alles stond leeg en de gemeente wilde er iets knaps van maken. Hippe toko’s zoals wat wij wilden, die doen het overal goed. Vooral in grotere steden.’
image (52)

Titel: Na Mattias
Schrijver: Peter Zantingh
Uitgever: Das Mag
isbn: 9789492478559

Normale mensen – Sally Rooney

image (49)

Volgens Lily

Normale mensen draait om 4 jaar uit het leven van Connell en Marianne. Twee jonge mensen die opgroeien in hetzelfde stadje in West-Ierland. In het begin is Connell (die uit een arm gezin komt) de populaire jongen op school en Marianne (die uit een rijk gezin komt) een vreemde eend. Wanneer ze allebei gaan studeren in Dublin verandert dat: Marianne wordt volledig meegezogen in het studentenleven terwijl Connell het moeilijk krijgt en op een gegeven moment ook weer thuis gaat wonen. Maar ze hebben en houden een bijzondere band. Het hele boek vraag je jezelf af: zullen ze elkaar krijgen of niet? Of kunnen ze elkaar veranderen of niet? Saai? Nee!

Prachtig zijn de humorvolle passages zoals wanneer Connell Emma van Jane Austen leest in de bibliotheek en daarmee moet stoppen omdat de bibliotheek sluit:

Het verbaast hem dat hij zo opgaat in de dramatiek van romans. Het voelt intellectueel niet-serieus om je bezig te houden met de vraag of fictieve mensen al dan niet met elkaar trouwen. Maar zo is het: literatuur doet wat met hem.

De Ierse Sally Rooney, slechts 27 jaar oud toen ze dit schreef, kan werkelijk schitterend schrijven. Ze schrijft zonder veel drama en poespas (nergens aanhalingstekens bijvoorbeeld), maar weet een verhaal neer te zetten dat onder je huid gaat zitten. Want er is wel degelijk drama; er speelt iets in het leven van Marianne wat niet echt wordt benoemd, maar wat je gaandeweg het verhaal gaat voelen. Normale mensen is geen normaal liefdesverhaal, maar een hele bijzondere met een mooi, ontroerend eind. Rooney speelt met de tijd, springt voor- en achteruit waardoor ze de spanning continu weet vast te houden. Een absolute aanrader! En wat fijn dat ze nog zo jong is, kunnen er nog heel veel mooie boeken volgen…

Fragment

Mariannes klasgenoten lijken het op school leuk te vinden, normaal. Elke dag hetzelfde uniform aantrekken, zich altijd aan de arbitraire regels houden, in de gaten worden gehouden en op wangedrag worden gecontroleerd, voor hen is dat normaal. Ze ervaren school niet als een onderdrukkende omgeving. Vorig jaar heeft Marianne een aanvaring gehad met Kerriga, de geschiedenisleraar, toen hij had gezien dat ze onder de les uit het raam keek, en niemand in de klas viel haar bij. Ze vond het ronduit krankzinnig dat ze elke ochtend verkleedkleren aan moest, de hele dag een enorm gebouw door werd gejaagd en niet eens mocht kijken waar ze wilde, dat zelfs haar oogbewegingen onder de jurisdictie van de school vielen. Je leert niets als je zit de dagdromen en naar buiten te kijken, had Kerrigan gezegd. Marianne was driftig geworden en had teruggesnauwd: Hou uzelf niet voor de gek, van u leerde ik toch al niets.
Connell zei laatst dat hij dat nog wist en dat hij vond dat ze wel erg hard tegen Kerrigan was uitgevallen, want hij was een van de redelijkste leraren. Maar ik snap wel wat je bedoelt, had hij eraan toegevoegd. Dat je je op school een beetje gevangen voelt, dat snap ik wel. Hij had je gewoon naar buiten moeten laten kijken, dat ben ik met je eens. Daar deed je niemand kwaad mee.

image (50)

Titel: Normale mensen
Schrijver: Sally Rooney
Uitgever: Ambo|Anthos
isbn: 9789026343445

De hemel verslinden – Paolo Giordano

image (43)

Volgens Lily

Inmiddels heb ik alle boeken van Paolo Giordano gelezen, en kan ik wel zeggen dat het een van mijn lievelingsschrijvers is. De hemel verslinden is weer een heerlijk boek om te lezen. Het gaat over de drie broers Nicola, Bern en Tomasso die wonen bij Cesare en zijn vrouw op een masseria (boerderij) is Puglia. Teresa, die in Turijn woont, komt iedere zomervakantie bij haar oma op bezoek die naast de masseria woont. Teresa ontmoet de jongens daar voor het eerst als ze 15 jaar is. Bern is direct speciaal voor haar en dat zal daarna altijd zo blijven. Het boek eindigt wanneer Teresa 32 is en veel heeft verloren, maar een stuk wijzer is. Ik ga verder niets verklappen.

Niet vertellen, smeekte ik in stilte, terwijl hij doorpraatte, hou dit geheim nou tenminste voor ons tweeën. Maar hij ging maar door, want ook het privé-eigendom van herinneringen moest in de masseria worden afgeschaft.

Er zitten veel tegenstellingen in het boek. Bijvoorbeeld die tussen het zakelijke en gefortuneerde noorden van Italië en het armere, landelijke Zuid-Italië. En die tussen niet geloven en wel geloven. Voor Giordano was het belangrijk om het onderwerp zingeving van het leven er in te verwerken. Voor hem is dat het probleem van de jongeren tegenwoordig: hoe geef je zin aan je leven? En wanneer je iets gevonden hebt om je leven zin te geven, ligt fundamentalisme dan niet op de loer?
Het hele boek is in de ik-vorm geschreven, vanuit Teresa. Giordano heeft iets moeten verzinnen om de delen van het verhaal waar Teresa niet bij was (en dat zijn er best veel) toch op papier te krijgen. Dit is direct het mankement van het boek, het komt nogal gezocht over en is soms verwarrend.
Maar al met al was het weer een heerlijk verhaal! Aan het eind zelfs zo sentimenteel dat ik bij het dichtslaan van het boek een traantje weg moest pinken. Een aanrader!

Fragment

Als ze me misten, lieten ze het in elk geval niet merken. Wanneer we elkaar weer zagen, raakten we elkaars wangen of handen niet aan, we vroegen elkaar niet hoe het de afgelopen maanden was geweest. Ik maakte voor hen gewoon deel uit van de natuur, ik was een verschijnsel dat kwam en ging met de seizoenen, waar je niet te veel bij stil hoefde te staan.
Toen ik ze beter leerde kennen, begreep ik dat het verstrijken van de tijd voor hen anders was dan voor mij, of liever gezegd, hij verstreek helemaal niet. Elke dag bestond uit ’s ochtends drie uur theoretische studie en ’s middags drie uur werken, behalve ’s zondags. Zelfs ’s zomers veranderde dat ritme niet. Daarom kwam ik ’s ochtends niet op de masseria, ik raakte liever niet verzeild in de lessen van Cesare, want die konden me makkelijk het gevoel geven dat ik dom was. Hij had het over scheppingsverhalen, het driehoek-enten of spleet-enten van fruitbomen, over de Mahabharata, allemaal dingen waar ik niets van wist.
Zo nu en dan zonderden de jongens zich een voor een met hem af. Dan gingen ze in de schaduw van een grote steeneik zitten praten. Om de waarheid te zeggen was het altijd Cesare die praatte, Bern, Tomasso of Nicola knikte alleen maar. Op een dag zei Cesare dat, als ik zin had om een beetje te praten, ik welkom was. Ik bedankte hem, maar had nooit de moed om bij hem onder de boom te gaan zitten.

image (45)

Titel: De hemel verslinden
Schrijver: Paolo Giordano
Uitgever: De Bezige Bij
isbn: 97899403132600