Het bolwerk – Matilda Gustavsson

Volgens Lily

In de slipstream van de #MeToo beweging kwam ook het onderzoek naar de macht en misbruik achter de gesloten deuren van de Zweedse Academie in een stroomversnelling. Journaliste Matilda Gustavsson (30 jaar) interviewde vele slachtoffers van artistiek leider Jean-Claude Arnault, getrouwd met Katarina Frostenson, een gerenomeerd Zweeds dichter en lid van de Zweedse Academie (o.a. uitreiker van de Nobelprijs voor de Literatuur). In 1996 ontving de Academie al een brief waarin werd gewaarschuwd voor Arnault, maar daar werd toen niets mee gedaan.

Op 17 oktober komt er op kantoor een collega naar me toe. Ze laat me een post op Facebook zien van de schrijfster Elise Karlsson: ‘Als ik #MeToo zeg, gaan jullie dan niet meer naar Forum? Zullen jullie Jean-Claude dan niet meer op jullie feestjes uitnodigen? Houden jullie dan op hem te verontschuldigen?’

Gustavsson zet haar tanden in dit onderzoek en stuit op seksueel misbruik, intimidatie en corruptie. Ondanks dat Arnault geen lid is van de Academie weet hij bijvoorbeeld wie de Nobelprijs krijgt, voordat het officieel gepubliceerd is. Dit leidt er zelfs toe dat in 2018 geen Nobelprijs voor de Literatuur wordt uitgereikt. Ook nemen vier leden ontslag omdat ze het niet eens zijn met de gang van zaken, wat door de koning van Zweden moet worden goedgekeurd, want benoemingen zijn tot dan toe voor het leven.

De nacht voor de publicatie doe ik geen oog dicht en lig ik in mijn donkere appartement gewoon voor me uit te staren. Als ik al niet sta te roken op het balkon of lamgeslagen op de bank lig. De vloer is bezaaid met documenten.

Na de onthulling in het Zweedse dagblad Dagens Nyheter, verzamelt Gustavsson al haar materiaal in dit boek Het bolwerk. Een fascinerend stukje journalistiek waar ze getuigen aan het woord laat (zie hieronder bijvoorbeeld Emma) en haar proces van onderzoek naar deze zaak uit de doeken doet. Toch schrijnend dat zoveel vrouwen geen aangifte durven te doen of zich überhaupt kenbaar willen maken. Zodat Arnault uiteindelijk voor slechts twee verkrachtingen wordt veroordeeld. Maar dat zal niet alleen in deze zaak aan de orde zijn, helaas.

Een erg goed boek, verwacht geen roman, maar een lekker leesbaar verslag (alleen al die Zweedse namen!) en zeker een eye-opener over de werkwijze van de Zweedse Academie.

Fragment

Emma:

Iedereen heeft het over Jean-Claude. Op de dag dat het artikel verschijnt, komt hij thuis aan de keukentafel ter sprake. Mijn man merkt dat het iets met me doet, maar we kunnen er niet over praten waar de kinderen bij zijn. Later die avond herinner ik hem eraan dat ik hem tien jaar geleden probeerde te vertellen over de verkrachting. Ik zeg dat Jean-Claude de dader was. Mijn man is er sprakeloos van.
Een paar dagen lang praten we niet met elkaar, maar dan biedt hij aan om mee te gaan naar het politiebureau. Ik heb besloten aangifte te doen, ook al is het misdrijf verjaard. Ik denk dat het misschien toch kan helpen als we met velen zijn. De wachtkamer is klein en achter de drie balies zitten geüniformeerde agenten. In de glazen schotten zitten gaten, dus iedereen kan horen wat er gezegd wordt.
Ik vertel zachtjes maar duidelijk waarvoor ik kom en vraag of ik een vrouwelijke agent kan spreken. Als we in de verhoorkamer zitten, weet ik dat ik de verkrachting gedetailleerd moet beschrijven, maar ik heb de gebeurtenissen de afgelopen dagen fysiek en emotioneel zo vaak herbeleefd dat het me onverwacht eenvoudig afgaat.

Maarten ’t Hart over Het Bolwerk
Titel: Het bolwerk
Schrijver: Matilda Gustavsson
Uitgever: Nijgh & Van Ditmar
isbn: 9789038806532

Zonder liefde – Stefan Brijs

Volgens Lily

Het was alweer even geleden dat ik een boek van Stefan Brijs las. Maar ik ga dat zeker inhalen. Destijds werd ik weggeblazen door De engelenmaker. En nu dus Zonder liefde. Wel een mooi verhaal, maar niet erg indringend. De personages blijven een beetje vlak. Je leert Paul en Ava die vrienden zijn maar geen relatie hebben niet echt kennen, iedere keer denk je: nu komt het, maar nee, toch niet.

Ik wilde weten of Ava hem aantrekkelijk vond. ‘Hij lijkt me niet echt knap.’
‘Maar hij heeft wel charisma,’ zei Ava. ‘Zodra je hem ziet denk je dat er iets opwindends gaat gebeuren. Iets wat je niet wil missen. Het zit ‘m in zijn ogen. Heb je daar op gelet?’

Het leest wel ontzettend lekker weg. Brijs kan zeer goed schrijven en boeit van het begin tot het eind. Zonder liefde is dan ook een echte pageturner. Maar het is zo maar ineens afgelopen. Terwijl je nog zoveel had willen weten.

Bénédicte arriveerde de volgende zondag rond drie uur. Ik was nerveuzer dan toen ik haar voor de eerste keer ging zien. Die middag was al bijna volledig in vaagheid opgelost en ook Bénédicte zelf kon ik me nog amper voor de geest halen.

Fragment

De volgende dagen leek Ava van de aardbodem verdwenen. Ik had haar meermaals gebeld zonder gehoor te krijgen en was om mijn toenemende onrust te temperen op zondagmiddag naar haar huis gereden. Haar auto was weg en door het keukenraam zag ik dat op de tafel nog steeds onze glazen van drie dagen eerder stonden. Het pak muizengif stond ongeopend op het aanrecht. De gedachte dat haar iets overkomen was benauwde me, temeer omdat niemand me dat ooit zou laten weten. Ik liet een briefje achter en bleef de rest van de dag thuis, bang dat ik een telefoontje van haar zou missen.
Tegen de avond hield ik het niet meer en besloot ik haar moeder te bellen. Zij stond nog met de naam van haar ex-man (en die van Ava) in de telefoongids. Toen ze opnam vroeg ik onmiddellijk naar Ava.
‘Die woont hier niet meer,’ klonk het kortaf.
‘Weet ik,’ zei ik. ‘Maar ik dacht dat u misschien wist waar ze was. Ze is niet thuis en ik ben dringend naar haar op zoek.’
‘Met wie spreek ik?’
‘O, sorry. Met Paul.’
Het bleef stil aan de andere kant van de lijn. Ik legde uit dat ik bij haar langs was geweest toen Ava net terug was uit Haïti en terwijl ik dat zei herinnerde ik me wat ze me bij mijn vertrek had nageroepen: ‘Laat je niet gek maken door haar.’
Dat deed is dus toch.

Stefan Brijs
Titel: Zonder liefde
Schrijver: Stefan Brijs
Uitgever: Atlas Contact
isbn: 9789025452681


De zusterklokken – Lars Mytting

Volgens Lily

Jaren geleden las ik De vlamberken van Lars Mytting, een toen voor mij nog onbekende schrijver. Ik vond het een fantastisch boek. Inmiddels is Mytting een van de best verkopende schrijvers van Noorwegen. Vooral zijn boek De man en het hout doet het goed. Al zijn boeken hebben trouwens iets met hout te maken. Zo ook De zusterklokken, dat gaat over de sloop van een eeuwenoude (houten) staafkerk met legendarische zusterklokken die het (fictieve) dorp Butangen beschermen tegen overstromingen en ander gevaar. Het verhaal speelt in 1880 en gaat over de jonge boerendochter Astrid Hekne, een jonge dominee en een jonge architect.

Schweigaard wierp aarde op de kist en begon handen te schudden en afscheid van hen te nemen. Astrid maakte een reverence, alsof hij een vreemde was, en de begrafenisgasten vertrokken mompelend, ontevreden en onvoldaan. De dominee had de angel uit de dood gehaald, en het leven had angels nodig, anders was er geen verschil tussen vlieg en wesp.

De zusterklokken blijkt het eerste deel te zijn uit een trilogie. In een interview zegt Mytting dat hij het volgende boek meer in de moderne tijd laat spelen. Grappig is trouwens dat een van de figuren uit het boek Klara Mytting heet; zij is gebaseerd op zijn grootmoeder.

De instrumenten die altijd de moeder redden, nooit de kinderen.
Maar die keuze had ze al een hele poos geleden gemaakt, toen ze bij het Losnesvatn haar handen op haar buik had gelegd en zichzelf de vraag had gesteld: jullie of ik? en haar antwoord even krachtig was geweest als de klank van het brons.

In dit verhaal zijn de magische praktijken en mythes nog volop aanwezig, wat het tot een uniek boek maakt. Mytting die zelf opgroeide in het Gudbrandsdal waar De zusterklokken zich afspeelt heeft een mooi boek geschreven waar traditie en moderniteit met elkaar wedijveren. Wederom een voltreffer van Mytting en wederom een die om hout draait.

Fragment

Het vlammetje van de kaars flakkerde en doofde. De schapen blaatten een beetje maar bewogen zich nauwelijks, alsof ze zelf ook fabeldieren in ruste waren.
Warte,‘ zei Gerhard toen Astrid de kaars weer wilde aansteken. Strooilicht scheen door de wanden, en hij ging vlak bij het portaal staan, legde zijn hand erop en betastte het voorzichtig.
‘Het houtsnijwerk. Je moet het aanraken om het te begrijpen.
Gib mir die Hand.
Dat deed ze.
Spürst du die hier, nein, die hier? Voel je de schubben van de hagedis?’
‘Ja. Ik… ja. Ik voel ze.’
Und hier, Entschuldigung, neem me niet kwalijk… hierboven… een zeeslang. En hier… een draak. Voel je dit … een wolf?’
Het houtsnijwerk was afgesleten door het weer en de eeuwen, maar in het donker, onder haar vingers, waren de vormen scherp, duidelijk, nieuw. Ze liet hem haar hand over de oerkrachten voeren, haar vingers streelden de Fenriswolf en de raven van Odin, en Naglfar, het schip in het dodenrijk dat was gemaakt van de nagels van de overledenen, hij leidde haar hand over vlammen, over een hitte die al voorbij was of die nog moest komen, een strijd tussen licht en donker uit de tijd dat het licht van de duisternis werd gescheiden, hij spreidde zijn vingers en voelde haar warme hand onder de zijne en de harslag van de machten onder hun handen. Ze volgden de eindeloze slang in de duisternis, en de krachten trilden onder hun huid, ze drongen dieper naar binnen en verder naar buiten, in een eindeloze, magische zweefvlucht.

Boektrailer van De zusterklokken (in het Noors)
Titel: De zusterklokken
Schrijver: Lars Mytting
Uitgever: Atlas Contact
isbn: 9789025453954


De stilte van de vrouwen – Pat Barker

Volgens Lily

‘Ontdek de bekendste mythe over Troje verteld vanuit het perspectief van de vrouwen’ staat er op de achterflap. Als leek denk je dan direct aan het bekende verhaal van het Paard van Troje. Maar die komt in dit boek van Pat Barker niet voor. Ook de opmerking op de cover zaait verwarring. Want Barker is wel Booker Prize-winnaar, maar niet met De stilte van de vrouwen.

We werden ter inspectie in een rij voor de hutten gezet. Twee mannen die niets zeiden, alleen tegen elkaar, liepen de rij vrouwen af, trokken hier een lip en daar een ooglid omlaag, prikten in buiken, knepen in borsten, staken hun handen tussen onze benen. Ik begreep dat we werden gekeurd voor de verdeling.

Dit boek is gebaseerd op de Ilias van Homerus, en daar komt het Paard niet in voor. Die speelt wel in een rol in de Aeneis van Vergillius, twee verschillende verhalen over hetzelfde onderwerp dus. De Ilias is een mannenepos: de strijd tussen twee mannen om een vrouw, Helena. In De strijd van de vrouwen wordt echter het leven van Briseïs gevolgd, zij wordt door Achilles opgeëist als oorlogstrofee nadat hij haar dorp heeft veroverd.

En zo begon het grootste bloedbad van de oorlog. Toevallig ken ik de namen van alle mannen die die dag werden gedood. Ik zou ze zo voor je op kunnen noemen als dat enige zin had.

Ik ben weinig enthousiast over dit boek. Je volgt Briseïs dan wel, maar wat ze nou echt denkt lees je niet. Gaande weg het boek is het toch gewoon het verhaal van Achilles en de oorlogsvoering (met heeeel veel bloed en doden) die uitgebreid wordt beschreven. En de setting van het hele verhaal wordt mij als leek ook niet helemaal duidelijk. Eigenlijk moet je enige kennis hebben van dit verhaal om het goed te kunnen volgen. Het is ook rommelig geschreven, kortom, als je een boek wilt lezen over deze tijd kun je volgens mij beter Mythos van Stephan Fry nemen of Circe van Madeline Miller. Want dat het hip is om over de oude mythologie te schrijven is wel duidelijk.
Wel werd me ineens duidelijk wat er met de uitspraak ‘een achilleshiel’ werd bedoeld:

De hiel van Achilles. Van alle legendes die over hem de ronde deden was dat verreweg de onnozelste. Kennelijk had zijn moeder hem in het water van de Lethe gedompeld, in een wanhopige poging hem onsterfelijk te maken, maar hem daarbij aan zijn hiel vastgehouden, waardoor dat het enige deel van zijn lichaam was dat niet tegen sterfelijk letsel bestand was.

Fragment

Ik keek naar de veranda. Hier en daar brandden nog wat fakkels, al waren die bijna aan het druipende eind van hun bestaan. De penetrante geur van koud rundervet hing in de lucht. Binnen in de hut hield het geroezemoes van stemmen aan. Ik had graag naar de zee gewild, om er misschien zó in te lopen, zoals ik toen ik hier woonde altijd had gedaan, maar dat durfde ik natuurlijk niet. Ik bleef zitten als een getuide geit, terwijl ik wist dat aan de andere kant van die deur over mijn lot werd beslist. Ik legde mijn hand op de ketting van mijn moeder en omsloot de opalen heel voorzichtig, een voor een. Ze voelden aan als eieren, nog warm van de leg. Doelbewust keerde ik terug naar Lyrnessus, ging op het bed in mijn moeders kamer zitten, zag hoe ze zich mooi maakte voor een feest. Het moet iets bijzonders zijn geweest, misschien de trouwdag van mijn oudste broer, want ze deed de opalen ketting om. Soms, als ze niet al te veel haast had, mocht ik haar haar borstelen…
Terwijl ik de warmte van de herinnering inademde vergat ik waar ik was, tot ineens de deur werd opengegooid en Odysseus gebaarde dat ik binnen moest komen.

De hiel van Achilles

Titel: De stilte van de vrouwen
Schrijver: Pat Barker
Uitgever: ambo|anthos
isbn: 9789026347023

Het zoutpad – Raynor Winn

Volgens Lily

Raynor Winn en haar man Moth raken alles kwijt wat ze hebben, letterlijk huis en haard. En dan horen ze ook nog eens dat Moth doodziek is. Ze nemen een imulsief besluit: ze gaan de eeuwenoude South West Coast Path lopen, een tocht van duizend kilometer langs de zuidkust van Engeland.

Meer dan vierhonder kilometer pijn, uitputting, honger, wild kamperen en wild weer lagen achter ons. We konden in de bus stappen en wegrijden, terug naar de vertrouwdheid van Wales, om ons op de wachtlijst voor een sociale huurwoning te laten zetten en een goedkope camping voor de winter te zoeken. Moth hield mijn hand vast terwijl de deuren van de bus dichtgingen.

Wat dus begint als een bijna onmogelijke expeditie wordt een herontdekking van de kracht van de natuur en de ware betekenis van het leven. Ze hebben honger, regenen regelmatig zeiknat óf hebben het bloedheet. Slechts enkele tientallen pond per maand te besteden, kortom een fikse uitdaging.

‘Moth, Moth, het water, het komt eraan.
We propten de zware spullen in onze rugzakken, schoten onze schoenen aan, rukten de haringen los en pakten de tent in zijn geheel op, met onze slaapzakken en kleren en nog in, zodat het grondzeil doorzakte tot op het strand. Als een reusachtige groene krab holden we het strand over naar wat gisteravond een smal stroompje had geleken met zoet water dat naar de zee liep, maar nu een geul van een meter diep was vol zeewater dat in de richting van het klif stroomde.

Het zoutpad is een werkelijk prachtig verhaal geworden, dat ik heb gelezen met de iPad voor me om met Google Maps de foto’s te bekijken waar ze op dat moment waren. Zo beleefde ik hun avontuur nog intenser en was ik zelf ook een beetje op reis. En hoewel de ontberingen vreselijk zijn, kan ik me goed voorstellen dat je bij het lezen van Het zoutpad zin krijgt om alles achter je te laten en zo’n avontuur aan te gaan met je geliefde. En daarom leest het boek ook zo lekker.

Raynor Winn, een dakloze vrouw van middelbare leeftijd als ze het pad gaat lopen, blijkt meer in haar mars te hebben dat ze zelf denkt: ze loopt (samen met man Moth) het hele pad uit en de aantekeningen die ze hierbij maakt blijken later een prachtig boek te worden die voor velen een inspiratie is. Gaat dit boek lezen! Hoe het Raynor en Moth verging nadat ze weer terug waren in de bewoonde wereld kun je lezen in het vervolg: De wilde stilte.

Fragment

Het pad werd vlakker en kronkelde langzaam naar Portheras Cove. Onze kleren droogden in de wind terwijl we een beekje naar het strand volgden. Een bordercollie holde voorbij, springend van steen naar steen, gevolgd door een kleine vrouw met zulk lang grijsblond haar dat het zelfs in een vlecht nog tot over haar middel viel.
‘Hallo, wandelen jullie het pad? Waar gaan jullie naartoe?
‘Land’s End, of misschien nog verder.’
‘Niet zo ver meer dus. Waar zijn jullie begonnen? Kamperen jullie?’
‘In Minehead, en ja, we hebben het grootste deel van de route wildgekampeerd.’
‘Dat kan ik zien; jullie hebben het over je.’
‘Het?’
‘Het heeft jullie aangeraakt, jullie stralen het uit: jullie hebben de hand van de natuur gevoeld. Dat raak je nooit meer kwijt; jullie zijn gezouten. Ik ben hier dertig jaar geleden gekomen en nooit meer weggegaan. Ik zwem elke dag en ik wandel veel met de hond. Mensen vechten tegen de elementen, tegen het weer, zeker hier, maar als het je heeft aangeraakt, als je het toelaat, zul je nooit meer hetzelfde zijn. Veel geluk, waar het pad jullie ook brengt.’ Ze liep achter de hond aan en verdween moeiteloos over de landtong.
‘Is deze kust soms het land van zieners en profeten? Het lijkt wel of ze overal opduiken.’
‘Gezouten. Dat vind ik mooi. Op smaak gebracht, geconserveerd, net als de bramen.’

Het South West Coast Path

Raynor Winn en man Moth
Titel: Het zoutpad
Schrijver: Raynor Winn
Uitgever: Balans
isbn: 9789460039409

De blikman – Sarah Winman

Volgens Lily

De blikman van Sarah Winman is een boek over drie jongeren, Ellis, Michael en Annie, en hun driehoeksverhouding. En hoe dit doorwerkt in de rest van hun leven. Het is ook een coming-out roman, op een zeer subtiele wijze beschreven, nergens een scène of een woord teveel. Voor de lezer is dit een opdracht: het juiste verhaal ontrafelen.

Ik word met een schok wakker. Alsof de auto waarin ik zit over een veerooster is gereden. Er is een nieuw decennium aangebroken, dat weet ik gewoon. De jaren negentig. Ongelofelijk. Ik rol op mijn andere zij en kom dagenlang de deur niet uit.

Het boek is opgedeeld in twee delen: het eerste deel gaat over de jongen Ellis. Het tweede over zijn vriend Michael. Zaken die niet duidelijk zijn in het eerste deel, worden in het tweede deel wel duidelijk. Mooi gedaan door Winman.

‘Er is nu eenmaal iets met een eerste liefde, toch?’ zei ze. ‘Die is onaanraakbaar voor degenen die er geen rol in hebben gespeeld. Maar ze is wel de maat voor alles wat erna komt,’ zei ze.

Na het lezen van het boek verwonderde ik me over het feit dat ik het stuk over Michael zoveel beter vond dan dat van Ellis. Toen ik het nog eens goed analyseerde zag ik dat het deel van Michael in tegenstelling tot dat van Ellis in de ‘ik’ vorm is geschreven en je dus veel meer betrokken bent bij wat hij meemaakt. Het deel over Ellis is afstandelijker, raakt minder.

De Zonnebloemen van Vincent van Gogh spelen een belanrijke rol in dit boek. Uit een brief van Vincent aan zijn broer Theo in 1890 (motto van het boek): ‘Ik merk dat het me goed heeft gedaan naar het zuiden te gaan om het noorden beter te leren zien.’

Fragment

In de afgelopen zeven jaar is Frankijk veranderd in onze verhalen. Het is nu een vakantie met eenpersoonsbedden en alleenstaande jongens, zonnebaden en Franse schoonheden. We houden zaken voor elkaar geheim, over seksuele avontuurtjes, wie wat heeft gedaan. Het zijn geheimen omdat we niet weten wat we aan moeten met wat we zijn geweest. Dus we blijven er uit de buurt en raken het niet aan, voor het geval het prikt. Vermijden is zuring om dat prikken te verzachten.
(…)

Met knippende vingers loop ik naar het gordijn achterin en wanneer ik me omdraai, sla ik een maat over. Ellis staat daar met een jonge vrouw naast zich, met roodblond haar dat levendig afsteekt tegen de schouders van haar marineblauwe houtje-touwtje-jas. Er is al iets vertrouwds tussen hen, geen afstand tussen hun lichamen, en ik weet dat ze al hebben gekust. Ze glimlacht me toe, ze heeft onderzoekende ogen, en ik weet dat ik op een dag problemen zal krijgen met die ogen. Ik wil niet dat er een einde aan de muziek komt. Ik wil blijven zingen en dansen omdat ik tijd nodig heb om te weten wat ik moet zeggen, want ik weet dat zij de ware is, en ik heb gewoon tijd nodig.

Sarah Winman

Titel: De blikman
Schrijver: Sarah Winman
Uitgever: Orlando
isbn: 9789492086785

Lieve Edward – Ann Napolitano

Volgens Lily

Op 12 juni 2013 om 7.45 uur staat op de luchthaven van Newark de familie Adler klaar om voorgoed te vertrekken naar Los Angeles. Moeder Jane, scenarioschrijver, vader Bruce, wiskundige, en hun zoons Jordan (15) en Eddie (12). Jordan maakt nog een statement door niet door de securitypoort te willen. Hij voelt zich hierdoor supercool.

Om 14.12 uur die dag raken de piloot en de co-piloot de controle over vlucht 2977 kwijt. Het toestel stort neer in Noord-Colorado. Er vallen 191 doden; Eddie is de enige overlevende. Hoe verwerk je al 12-jarige zo’n trauma, terwijl de hele wereld je als wonderboy ziet?

Madame Victory neemt hem bij de arm en loopt met hem naar de deur. Net voor ze die opendoet, leunt ze naar hem toe en fluistert in zijn oor: ‘Er zit geen reden achter wat jou is overkomen, Eddie. Je had dood kunnen gaan, maar dat is gewoon niet gebeurd. Stom toeval. Je bent door niemand uitverkoren. Dat betekent dat je kunt doen wat je wilt.

Schrijver Ann Napolitano kwam op het idee voor Lieve Edward toen in 2010 een vliegtuig van Afriqiyah Airlines neerstortte bij Tripoli, en er ook slechts één overlevende was: de Nederlandse Ruben. Hoewel ik snap dat je zo’n verhaal interessant vindt om er een boek over te schrijven, komt het om mij toch een beetje over dat je er met iemand anders z’n verhaal vandoor gaat.
Toch is Lieve Edward een mooi boek. Want Napolitano heeft heel goed de gemoedstoestand van Edward en zijn omgeving weergegeven.

Schrijf alsjeblieft niet terug om te zeggen dat je het erg vindt, want het is niet erg. Dit was geen tragedie. Sterven op de bank terwijl je in je eentje tv zit te kijken is een tragedie. Sterven terwijl je met heel je lijf iets doet wat je graag doet is magie.

Wat erg goed werkt is dat het verhaal per hoofdstuk switcht van in het vliegtuig naar de situatie na het ongeluk. Zo leer je de personages goed kennen en weet je als lezer al meer dan de personen in het boek. Een aanrader!

Fragment

‘Je hebt Harry Potter toch gelezen?’
Hij knikt. Jordan had de hele reeks voor zijn verjaardag gekregen en was toen op het idee gekomen om de boeken ook in de bibliotheek te lenen zodat hij en zijn broer ze tegelijkertijd konden lezen. Weken achtereen lagen ze urenlang in hun stapelbed en lazen boek na boek. Jordan riep dan vanaf het bovenste bed: ‘OMG, Eddie, ben je al op pagina 202?’ De broers hadden lange gesprekken gevoerd over de vraag of Sneep nu wel of niet slecht was. Ze hadden een keer nadat ze aan de keukentafel samen bijna drie liter appelsap hadden gedronken zo’n heftige ruzie gekregen (Jordan hield vol dat Sneep de spil, zelfs de oorsprong was van al het kwaad in de boeken, terwijl Eddie zei dat hij in essentie goed was) dat hun vader hen naar twee verschillende hoeken van het appartement had gestuurd tot ze waren afgekoeld. ‘Geen suiker meer voor jullie!’ had Bruce geschreeuwd. ‘En wat is in godsnaam een sneep?’

Ann Napolitano

Schrijver: Ann Napolitano
Titel: Lieve Edward
Uitgever: Luitingh-Sijthoff
isbn: 9789024583706

Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween – Franco Faggiani

image - 2020-05-29T204835.037
Volgens Lily

Het verhaal achter dit boek is zo bizar dat ik het boek direct wilde lezen: in 1912 doet Japan voor het eerst mee met de Olympische Spelen. Keizer Mutsuhito van Japan stuurt Shizo Kanakuri, een jonge Japanner naar Stockholm om de marathon te lopen. Na een lange reis per boot en trein komt Shizo aan in Stockholm waar hij inderdaad begint aan de marathon. Hij finisht echter nooit. Wat is er gebeurd?

In een stadje dat Sretensk heette, moesten we noodgedwongen allemaal uitstappen en te voet, netjes achter elkaar, de grote rivier de Sjilka oversteken op een gedeelte dat nog steeds bevroren was, hoewel het al laat in het seizoen was. De trein zou leeg over de rails rijden die over het harde oppervlak van de rivier waren gelegd en we zouden weer instappen als we aan de overkant waren.

Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween beschrijft wat er gebeurd is. Maar beschrijft ook heel veel wat er niet gebeurd is. In 1962 spoort een Duitse journalist Shizo op en nodigt hem uit om naar Stockholm te komen om alsnog zijn wedstrijd uit te lopen. Franco Faggiani mixt vervolgens de werkelijkheid met verbeeldinskracht. En dat levert een mooie verhaal op.

Een leugen blijft een leugen, maar een halve waarheid wordt na verloop van tijd een hele waarheid.

Alleen kun je je afvragen waarom je een verhaal zou verzinnen als het origineel net zo mooi, zo niet mooier is. Want in het boek van Faggiani vertrekt Shizo direct vanuit Stockholm richting het Vreemdelingenlegioen; wat hij daar doet wordt niet echt duidelijk gemaakt. Daarna gaat hij terug naar Japan, waar hij terecht komt op een heuvel met kersenbomen, trouwt, vijf kinderen krijgt en er ook weer drie verliest. En dat wordt allemaal in een redelijk tempo ten tonele gebracht. Terwijl de echte Shizo nog wel degelijk meer pogingen heeft gedaan om een olympische medaille te bemachtigen door deel de nemen aan de Spelen van 1920 en 1924. En ik ben nou zó benieuwd hoe het echt met Shizo Kanakuri is afgelopen…

Fragment

In het verleden had ik vaak geklaagd over de strenge, gereserveerde band die ik met mijn ouders had; ik was aardiger en minder autoritair tegen mijn kinderen geweest, maar toch was ik geen goede vader geweest. Mijn egoïsme had me belet naar hun gedachten en verlangens te kijken. In de loop van de tijd had ik ook de schuld op me genomen van het overlijden van Miyako: ik had haar dichter bij me moeten houden, tijd aan haar moeten besteden, haar sprookjes moeten vertellen en haar niet alleen aan de zorg van haar moeder moeten toevertrouwen. Maar het was nu eenmaal zo gelopen en daar hadden de goden geen schuld aan. De schuld van de dood van enkelen van hen de vlucht van de anderen lag geheel bij mij.

image - 2020-05-29T205856.653

De echte Shizo Kanakuri

Titel: Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween
Schrijver: Franco Faggiani
Uitgeverij: Signatuur
isbn: 9789056726485

Liefde, als dat het is – Marijke Schermer

image - 2020-05-14T142801.742

Volgens Lily

Wat kan Marijke Schermer goed schrijven zeg! In Liefde, als dat het is, zet ze Terri en David neer, net gescheiden en zoekend naar een nieuwe invulling van liefde. Treffend portretteert Schermer de oeverloze discussies tussen echtlieden die elkaar niet meer (willen) verstaan. Maar ook de emoties van de kinderen die niet weten wat ze overkomt, weet ze raak te beschrijven.

David kijkt naar zijn vrouw. Wat is er veranderd, denkt hij, die vraag is als jeuk. Wat is er veranderd, wat onderscheidt deze maaltijd van de honderden keren dat ze in deze opstelling aan deze tafel hebben zitten eten. Misschien de angstaanjagende eenzaamheid die hij voelt, het besef dat er iets is wat alleen maar bestaat zolang je niet ophoudt erin te geloven.

In een interview zei Schermer: “Ik vind het heerlijk mijn personages in het nauw te drijven en te bedenken hoe het daarna weer verdergaat met ze.” De dialogen zijn ontzettend goed geschreven. Mogelijk te verklaren omdat ze een acteursopleiding heeft gedaan. Schermer schrijft ook veel voor toneel. Opvallend verder zijn de vele perspectiefwisselingen die vaak onopgemerkt plaatsvinden. Zelfs in één zin verplaatst het verhaal zich van Terri naar David zonder dat het verwarrend wordt. Dan moet je wel goed kunnen schrijven. En wat zullen veel mensen zich herkennen in dit verhaal.
Ik hoop stiekem dat ze de Libris Literatuurprijs 2020 waar ze voor genomineerd is gaat winnen met die prachtige boek. Een aanrader!

Fragment

Als je elkaar leert kennen is er ontzag voor de ander, een heel mens, met een heel leven, een geschiedenis los van jou, een mysterie dat zich voor je opent, een uitzicht dat zich ontvouwt, je bent behoedzaam en verbergt wat minder fraai is van jezelf, je bent niet al te direct, je danst, je zoekt de omweg, je verleidt de ander om te doen wat je verlangt. Je doet je uiterste best om in die dans niet op zijn tenen te gaan staan, want dat zou de lomperik in jou onthullen, en het eind kunnen betekenen. Maar dan is er ergens een omslagpunt, ik zie het overal om me heen ook, dan dans je niet meer maar ga je recht op je doel af, dan ontspan je je en in die ontspanning verberg je die dingen van eerder niet meer, en als je op tenen gaat staan denk je alleen maar dat die voet ook vreselijk in de weg stond. Je begint je te bemoeien met elkaars gewoonten, je begint elkaar te leren waar je je voeten moet zetten, wat je moet eten of dragen of zeggen, je stemt je smaak en je bedtijd op elkaar af, je voelt je verantwoordelijk voor het gedrag van die ander in het openbaar. Je maakt elkaars zinnen af; je vult elkaar aan. Je beschouwt de ander als een deel van jou. Je misdraagt je, zoals je je binnenskamers misdraagt, en die ander ook en je vergeeft het elkaar en zo leer je elkaar kennen, de hele mens, denk je, maar als je eerlijk bent weet je wel dat dat niet waar is, dat je dingen niet zegt, lelijke gedachten over die ander, mooie gedachten over derden, inzichten over jezelf, fantasieën over een ander leven. Dat je elkaar de halve mens geeft en de rest van die ander ook niet eens hebben wil, omdat dat zich slecht verdraagt met het sprookje waar je bent ingestapt. 

image - 2020-06-19T212614.121

Marijke Schermer

Titel: Liefde, als dat het is
Schrijver: Marijke Schermer
Uitgever: Van Oorschot
isbn: 9789028210752

Een stralende toekomst – Rebecca Makkai

image - 2020-05-14T142556.352

Volgens Lily

‘Briljante roman, met een slot dat je hart zal breken.’ Dat staat op de cover van Een stralende toekomst van Rebecca Makkai. Dan móet je wel gaan lezen. Het boek kent twee belangrijke verhaallijnen. Die van Yale Tishman in de jaren 80 in Chicago als de aidsepidemie woedt. En die van Fiona die in 2015 op zoek is naar haar dochter in Parijs op het moment dat er een vreselijke terroristische aanslag plaatsvindt. Fiona en Yale kennen elkaar uit Chicago. Nico, de broer van Fiona overleed ook aan aids en Yale was een van zijn beste vrienden. Fiona verloor heel veel vrienden in die tijd, en nu is ze ook nog haar enige dochter kwijt. Heeft het één iets met het ander te maken? Het is knap hoe Rebecca Makkai deze twee verhaallijnen uiteindelijke samenbrengt.

Want Fiona, die zelf al intens genoeg was, vond Julian vermoeiend. ‘Hij is net een mondvol knettersnoep,’ had ze ooit gezegd. ‘En ik ben dol op knettersoep! Echt waar! Het is verrukkelijk, en dat is hij ook. Ik bedoel het niet vervelend, maar ik hoef er geen hele mondvol van.’

Maar is mijn hart gebroken? Nee. Ik vind het werkelijk een ontzettend schrijnend verhaal. Het heeft me veel geleerd over deze vreselijke epidemie onder vooral jonge homoseksuelen (en over Reagan), maar toch raakte het verhaal me niet echt. Ik had een soort déjà vu: Een klein leven van Hanya Yanagihara was ook zo’n vuistdikke roman over een groep vrienden waar alleen maar ellende gebeurde. Ik vind het typisch Amerikaans geschreven, misschien is dat wat me niet pakt. Heb net Liefde, als dat het is van Marijke Schermer uit, en dat pakte me wel enorm. Gewoon een mooi, klein verhaal.

‘Ik wou hem niet beledigen,’ zei ze. ‘Ik ben niet naïef, dat weet je.’
Hij zei: ‘Het is altijd een kwestie van wachten tot de wereld in elkaar stort, toch? Als dingen heel blijven, is dat altijd maar tijdelijk.’

Want naast aids, Parijs ten tijde van de aanslag en vriendschappen (veel personages), gaat het in Een stralende toekomst ook nog over een ingewikkelde kunstkwestie met een complexe verhaallijn daar over. Wat mij betreft is het gewoon too much.

Fragment

Yale zei: ‘Vroeger was ik bang dat Reagan op de knop zou drukken, weet je? En voor de inslag van asteroïden en zo. Tot ik me één ding realiseerde. Als je zou kunnen kiezen wanneer je in de geschiedenis van de aarde zou kunnen leven, zou je dan niet het einde kiezen? Dan had je tenminste niets gemist. Als je in 1920 zou doodgaan, zou je de rock-‘n-roll missen. Als je in 1600 zou doodgaan, zou je Mozart missen. Toch? Ik bedoel, de gruwelen stapelen zich weliswaar ook op, maar niemand wil doodgaan voordat het verhaal is afgelopen.
En vroeger geloofde ik echt dat wij de laatste generatie zouden zijn. Als ik erover nadacht, als ik bang was voor de dood, dacht ik aan ons allemaal, aan de hele planeet. En nu is het alsof, nee, nu ben ik het alleen, Yale. Ik ben degene die dingen gaat mislopen. niet zozeer het einde van de wereld – want laten we hopen dat de wereld het nog miljarden jaren uithoudt, hè? – maar gewoon de normale dingen.

image - 2020-05-19T215130.042

The Great Believers is de originele titel, vind ik toch mooier…

Titel: Een stralende toekomst
Schrijver: Rebecca Makkai
Uitgever: Nieuws Amsterdam
isbn: 9789046824856