Socrates op sneakers – Elke Wiss

Volgens Lily

In april 2021 las de Non-Fictie Leeslounge het boek Socrates op sneakers van Elke Wiss. Een filosofische gids voor het stellen van goede vragen. Met een groep van ongeveer 15 mensen hebben we dit boek doorgenomen en geprobeerd te oefenen met het voeren van een socratisch gesprek.

‘Doe maar, gewoon stellen die vraag’, zou Socrates gezegd hebben. Want vragen staat vrij. Maar soms weet je niet welke vraag je moet stellen. En kom je niet dom over als je een bepaalde vraag stelt?

Maar moet je altijd overal verstand van hebben om erover te kunnen praten?

Met een socratische houding kun je eigenlijk ieder gesprek aan. Wees nieuwsgierig, durf onwetend en soms naïef te zijn. Wees oprecht geïnteresseerd en geduldig. Oordeel niet, heb tijd en wees niet te emphatisch.

Vaak laten we het maar bij smalltalk. Want daar kun je je geen buil aan vallen toch?

Je kunt wel praten met elkaar, maar luister je ook? Goede vragen zijn namelijk vragen die gaan over de ander. Alles begint met goed luisteren. Je zult zien hoe mensen opleven als ze merken dat je echt geïnteresseerd bent.

Ieder kwartaal is er een Non-fictie Leeslounge georganiseerd door de Bibliotheek Gouda is samenwerking met Lily’s Leeslounges. Kijk bij de Non-Fictie Leeslounge voor het boek dat momenteel wordt gelezen en besproken zal worden.

Elke Wiss
Titel: Socrates op sneakers
Schrijver: Elke Wiss
Uitgever: ambo|anthos
isbn: 9789026346897

De wilde stilte – Raynor Winn

Volgens Lily

Na Het zoutpad was ik toch nieuwsgierig naar hoe het verder zou gaan met Moth en Raynor Winn. Na het lopen van het bekende South West Coastal Path moeten ze weer zien te wennen aan het leven in een huis. Een huis dat ze aangeboden krijgen, want geld om zelf iets te huren hebben ze nauwelijks. Moth gaat colleges volgen op de universiteit en Raynor schrijft haar herinneringen aan het zoutpad op. In eerste instantie voor Moth, omdat hij momenten van geheugenverlies heeft. Maar wanneer het script bij een uitgever terecht komt, blijkt het een daverend succes te zijn. De magere jaren zijn over.

Voor het eerst in IJsland zette ik de wifi aan en keek even door de enorme hoeveelheid binnenkomen mail. Er zat er een van mijn literair agent tussen. Der Salzpfad had in Duitland de top tien bereikt en er was over ons geschreven in een veelgelezen tijdschrift. Een selfie van ons, dakloos maar lachend met de vuurtoren van Godrevy op de achtergrond, was nu te zien in alle tijdschriftrekken van Duitsland.

En ze gaan weer lopen, dit keer in IJsland. Met vrienden die ze tijdens het lopen van het zoutpad zijn tegengekomen. En dan merk je dat ze weer helemaal in hun element zijn. Zo mooi om te lezen hoe de liefde voor het ruige landschap en de liefde voor het lopen en in de natuur zijn mensen zo kan doen opleven.

“Hai! Wat een uitzicht, hè.’ Ik had de trekkersgewoonte om iedereen te groeten meteen weer opgepakt en kreeg antwoord in talen en accenten die ik nooit eerder had gehoord, een terloopse erkenning van mensen die elkaar in de vrije natuur tegenkomen.

In 2020 was ik aanwezig bij het interview dat Twan Huys had met Raynor Winn over het succes van Het zoutpad (zie foto hieronder). Wat me daar o.a. van is bijgebleven is het feit dat Raynor en Moth tijdens het lopen merkten dat er wordt neergekeken op daklozen. Toen Raynor en Moth niet meer vertelden dat ze dakloos waren, maar dat ze een sabbatical hadden genomen, was iedereen ineens vol bewondering. Bizar.

Fragment

Alle drie verdwenen over de gekartelde rotsrand van een platte heuveltop. Ik stond alleen op de winderige helling, voor mijn gevoel net zo dicht bij de anderen die boven op de heuvel hun lunch aan het uitpakken waren als bij de gletsjer die hier duizenden jaren geleden een klassieke u-vormige vallei had uitgekerfd. En tegelijk bij de herten die we hadden horen zingen op de berghelling bij Lochan Tuath. En bij de groene steentjes die we hadden gevonden op het strand van de Bay at the Back of the Ocean. Al die momenten voelden groots en aanwezig in de lucht die door de vallei waaide en in het water dat door de rivier stroomde. Het was iets wat zich roerde in de achtergrond van de stromende elementen lucht en water, het gevoel van de aarde in beweging zonder besef van tijd. Ik had eens gelezen dat tijd niet echt bestaat. Tijd is een constructie, door mensen bedacht om veranderingen aan te geven. Vanuit die waarheid ervoer ik de helling waarop ik stond als een plek buiten de tijd, waar alle dingen bestonden en niets verloren was gegaan, maar hooguit een nieuwe vorm had gekregen.

Twan Huys in gesprek met Raynor Winn tijdens het
Internationale Literatuur Festival Utrecht, 2020
Titel: De wilde stilte
Schrijver: Raynor Winn
Uitgever: Balans

Ilyas – Ernest van der Kwast

Volgens Lily

Wat een leuk boek weer van Ernest van der Kwast. We volgen het uitgebluste huwelijk van Peter en Kee die met hun twee kinderen in Rotterdam wonen. Peter raakt van de een of de andere dag zijn baan kwijt, maar vertelt dit niet tegen zijn vrouw omdat hij in haar ogen toch al niets goed kan doen.

Kee dacht aan een uitspraak die ze ergens had gelezen, in een krant, in een interview. Ze was vergeten met wie het gesprek was. Een advocaat of een bekende longarts. Hij had gezegd: ‘We leven twee keer zo lang als vroeger. Daar hoort ook een tweede huwelijk bij.’

Per toeval ontmoet Peter Ilyas, een jongen die het niet heeft meegezeten in zijn leven. Peter probeert Ilyas te helpen zijn leven weer op de rit te krijgen. Maar gaat dit lukken? Het is mooi te lezen hoe Ilyas van Peter leert, maar andersom ook. In het echt helpt Van der Kwast als Rotterdamse Douwer ook jongeren die in de knoop zitten met het maatschappelijk systeem. Een prachtige organisatie: https://rotterdamsedouwers.nl/ik-wil-helpen/

Hij voelde hoe de tijd verstreek, hoe de seconden zich ophoopten. Het was alsof een shovel hem bedolf onder een enorme massa. Hij tilde een bloemkool op. Hij had er meteen spijt van. Waarom zou er onder een bloemkool een bakje bavarois liggen?

Bij het lezen van Ilyas schoot ik regelmatig in de lach, zoals ik dat eigenlijk altijd moet als ik een boek van Van der Kwast lees. Zijn boeken zijn zo heerlijk lichtvoetig en vol met humor geschreven, terwijl de opgetekende onderwerpen vaak zeer serieus zijn. Want eerlijk of niet: welk huwelijk is na 15 jaar nu niet beland in een sleur waarbij je vaak denkt: “Is dit het nou?”

‘Baudelaire heeft een museum ooit vergeleken met een bordeel,’ zei Peter terwijl hij met grote passen door de zaal liep.
‘Wat?’
‘Er zijn meer schilderijen die iets met jou willen dan jij iets met hen.’

Peter werkt(e) bij Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. In het boek krijg je een inzage in de kunstwereld en in verschillende schilderijen. Dus naast vermakelijk is het boek ook nog leerzaam. Ik zou zeggen: lezen allemaal!

Fragment

‘Wat is dit nou weer?’ had Peter gezegd. Ze zaten aan de eettafel met elkaar, en er was vrede geweest totdat Peters blik op iets of tafel was gevallen. ‘Kan iemand uitleggen wat dit is?’
‘Zout,’ zei Kee. ‘Dit is zout.’
‘Abnormaal zout.’
‘Het is Himalayazout.’
Peter keek naar het doorzichtige plastic vaatje. De inhoud was lichtroze van kleur. ‘Waar is het andere zout?’
‘Dat is op.’
Tristen en Ewan hadden hun bestek neergelegd. Ze keken naar de navulbare zoutmolen op tafel, zoals anderen zouden kijken naar een bom.
‘Ik wil dit zout niet.’
‘Er is geen ander zout,’ zei Kee.
Peter schudde zijn hoofd. ‘Waarom heb je in hemelsnaam Himalayazout gekocht?’
Er kwam een antwoord van Kee, maar hij liet haar niet uitpraten.
‘Ik wil geen miljoenen jaren oud zout,’ zei hij. ‘Ik wil normáál zout. Tafelzout.’
‘Wat is er mis met Himalayazout?’
‘Alles! Alles wat aan zout mis kan zijn.’
‘O, mijn god.’
Peter pakte het plastic vaatje op. ‘Dit zout,’ zei hij, ‘pretendeert beter te zijn dan ander zout, terwijl het precies hetzelfde smaakt en net zo ongezond is.’
‘In Himalayazout zitten veel meer mineralen dan in tafelzout.’
‘Ik geloof er niet in.’
‘Het is schoner dan zeezout.’
‘Ik geloof er niet in!’ Hij riep het nu.
‘Maar waar geloof jij wel in, Peter?’

Titus – Rembrandt
Titel: Ilyas
Schrijver: Ernest van der Kwast
Uitgever: De Bezige Bij
isbn: 9789403160801

De stad der blinden – José Saramago

Volgens Lily

Kun je het je voorstellen: één man wordt blind en dat blijkt zo besmettelijk te zijn, dat in een mum van tijd iedereen blind is. Dat is het gegeven van De stad der blinden van José Saramago. Saramago werd in 1922 geboren in een klein dorpje in Portugal. In zijn tienerjaren verhuisde het gezin naar Lissabon waar hij een opleiding voor automonteur deed. Na zijn opleiding begon hij met lezen, en is daar nooit meer mee opgehouden. In 1944 publiceerde hij zijn eerste roman. Hij bleef schrijven en won in 1998 De Nobelprijs voor de literatuur.

Wat is het leven toch breekbaar als het in de steek wordt gelaten.

Door het lezen van De stad der blinden zou je kunnen denken dat het ons gezichtsvermogen is dat ervoor zorgt dat we de ander als mens kunnen zien en ons in de ander in kunnen leven. Het thema van het boek doet veel denken aan de coronapandemie van dit moment en is dus weer uiterst actueel terwijl het boek al uit 1998 dateert. Maar net als De pest van Albert Camus beleeft De stad der blinden ook een revival.

Als we niet helemaal als mensen kunnen leven, laten we dan tenminste alles doen om niet helemaal als beesten te leven, zo vaak zei ze dat, dat de rest van de zaal die in wezen simpele en elementaire woorden tenslotte verhief tot een maxime, een sententie, een doctrine, een levensregel.

Het boek is chronologisch geschreven en bevat geen flashbacks. Het is lastig een schatting te geven van de tijd die in de roman verstrijkt. Ook de locatie waar het drama zich voltrekt wordt niet genoemd. En ook de personages hebben geen naam, maar worden met een omschrijving aangeduid. Ook het ontbreken van interpuncties maakt het lezen er niet makkelijk op. Maar de beklemming is zo goed voelbaar. En telkens vraag je je af: wat zou ik doen in zo’n situatie?

In 2004 verscheen van de hand van Saramago De stad der zienden. Hierin vertelt hij het verhaal van een volk dat niet gelooft in de eigen democratie en bij verkiezingen dan ook steeds blanco stemt. Klinkt ook heel intrigerend.

Fragment

Toen de blinden die hier zitten elkaar nog op hun vingers konden tellen, toen twee of drie woorden nog volstonden om van vreemden lotgenoten te maken en ze met nog drie of vier erbij elkaars fouten vergaven, waaronder behoorlijk zware, of slechts een paar dagen geduld hoefden te oefenen als de vergeving niet volledig kon zijn, ook toen al was duidelijk wat voor belachelijke benauwenissen de ongelukkigen moesten doorstaan wanneer het lichaam een van die dringende bevrijdingen van hen eiste die wij gemeenlijk aanduiden als het voldoen aan de natuurlijke behoefte. Desondanks, en ofschoon we weten dat een volmaakte opvoeding uiterst zeldzaam is en dat zelfs het netste fatsoen zijn zwakke punten heeft, moeten we toegeven dat de eerste blinden die hier in quarantaine werden gebracht in staat waren om, meer on minder bewust, met waardigheid het kruis van de verheven eschatologische aard van de mens te dragen. Nu echter, nu alle tweehonderdveertig bedden bezet zijn en er ook nog een flink aantal blinden op de grond slaapt, zou geen enkele pen, al is ze nog zo fantasierijk en creatief in het vinden van vergelijkingen, beelden en metaforen, ook maar bij benadering de smeerboel kunnen beschrijven die hier heerst. Niet alleen waren de toiletten in razend tempo verworden tot stinkende spelonken zoals je je de beerputten van de verdoemde zielen in de hel voorstelt, maar ook werden gangen, hallen en nissen op weg ernaartoe al gauw als wc gebruikt, eerst door toeval, omdat iemand het niet zo nauw nam met het fatsoen of in hoge nood verkeerde, later uit gewoonte. Ze dachten, Och wat, er is toch niemand die mij ziet, en dan gingen ze gewoon niet verder.

Titel: De stad der blinden
Schrijver: José Saramago
Uitgever: Meulenhoff
isbn: 9789029091121

Daisy Jones & The Six – Taylor Jenkins Reid

Volgens Lily

Wat een bijzonder boek! In z’n geheel geschreven als een soort interview met alle betrokkenen in het boek. Je leest steeds wat de een denkt, dan wat de ander denkt. Wat een mooie blik werkt op hoe mensen verschillend tegen dezelfde situatie aan kunnen kijken. Taylor Jenkins Reid schreef met Daisy Jones & The Six het verhaal van Daisy Jones die eind jaren 60 wordt toegevoegd aan de (fictieve) band The Six van Billy Dunne. Vanaf dan is hun leven een rollercoaster. De band doet het goed, dankzij Daisy. Maar het is ook de tijd van sex, drugs and rock ’n roll. Waar Billy zo goed en kwaad als het gaat trouw probeert te blijven aan zijn vrouw en dochters, gaat Daisy compleet los.
Of het aan de vertaling licht of het origineel, ik vind er veel rare zinnen in zitten.

Billy: Alles was ingeladen, de buschauffeur reed de oprit af en toen kwam Camilla in haar pyjama de stoep op rennen. Ze was naar beneden gekomen om ons uit te zwaaien. Ik zwaaide terug, maar… Ik vond het moeilijk om haar aan te kijken.

Het verhaal doet erg denken aan het leven van Stevie Nicks van Fleetwood Mac. Reid is gefascineerd door haar leven. De rechten van het boek zijn inmiddels verkocht aan Reese Witherspoon die er een serie van gaat maken.

Daisy: Ik werd verliefd op de verkeerde man, die tegelijkertijd de ware was. En ik had keer op keer keuzes gemaakt die het erger maakten en nooit beter. En uiteindelijk had ik mezelf het laatste zetje gegeven.

Leuk is dat de teksten van de songs die in het boek worden beschreven achterin het boek staan. Ik ben dan ook reuze benieuwd naar de serie, want daar is het wel mogelijk de muziek te laten horen. Dat blijft wat mij betreft toch een beetje het mankement van een boek over een muziekband, het blijft bij tekst…

Fragment

Billy: Daisy vond het geweldig om een album op te nemen. Dat wist ik. Ik had het met eigen ogen gezien. Er was maar één reden waarom Daisy een kans om haar eigen nummer op te nemen zou laten schieten: dat ze volledig van de wereld was door de drugs.
Het doet pijn als je meer om iemand geeft dan hij- of zijzelf. Dat heb ik van beide kanten meegemaakt.
Dus Rod en ik reden er samen naartoe. We waren in een kwartiertje bij haar bungalow in het Marmont, het was niet ver. Wij vragen waar we Lola la Cava kunnen vinden – ze gebruikte natuurlijk een schuilnaam. Uiteindelijk zegt iemand dat we maar bij het zwembad moeten gaan kijken.
En toen we daar aankwamen, zien we Daisy in een roze jurk op de rand van een duikplank zitten, omringd door mensen, kletsnat. Haar haar zat achterover geplakt op haar hoofd en de jurk plakte aan haar lijf.
Rod liep naar haar toe en ik weet niet wat hij zei, maar zodra ze hem zag schoot er iets van herkenning in haar blik. Ze was vergeten waar ze verwacht werd, tot ze hem zag. Het was precies zoals we al dachten. Totaal van de wereld. Ik bedoel, alleen drugs gingen voor haar boven de muziek.
Terwijl ze met Rod zat te praten, zag ik hem naar mij wijzen. Daisy volgde zijn hand met haar blik en ze was… Ze keek verdrietig. Toen ze me zag. Toen ze zag dat ik naar haar stond te kijken.
Er stond een vent naast me, ik zou zeggen een ouwe lul, maar hij kan niet veel ouder dan veertig zijn geweest. Ik kon de whisky in zijn glas ruiken, die rokerige ontsmettingsgeur. Voor mij is de geur altijd het probleem geweest. De geur van tequila, de geur van bier. Zelfs van coke. Al die geuren. Dan ben ik meteen weer terug. Wanneer het voelt alsof de avond nog jong is, als je weet dat je op het punt staat je er helemaal in te storten. Dat begin is zo lekker.

Stevie Nicks
Titel: Daisy Jones & The Six
Schrijver: Taylor Jenkins Reid
Uitgever: ambo|anthos
isbn: 9789026349249

Ik blijf hier – Marco Balzano

Volgens Lily

Soms kies je een boek uit omdat de cover er zo uitnodigend uitziet. Zo ging dat ook met Ik blijf hier van Marco Balzano. Ik had niet eerder van de schrijver gehoord. Wel een recensie gelezen over het boek. Waarvan de zin: “Nadat Mussolini in 1923 aan de macht is gekomen wordt de bevolking het gebruik van hun moedertaal ontzegd.” was blijven hangen.

Af en toe, als we alleen waren, barstte ik in huilen uit, en dan pakte ze mijn hand. Ik heb me nooit zozeer dochter gevoeld als toen jij ervandoor was gegaan.

Het verhaal speelt in het dorp Curon. Dit dorp heeft in de geschiedenis aan diverse landen toebehoord. Hoofdpersoon Trina groeit op in Curon, trouwt met Erich en maakt het allemaal mee. Zoals de Tweede Wereldoorlog. Net buiten het dorp wordt een dam aangelegd die het dorp uiteindelijk onder water zal zetten. Alleen de kerktoren is uiteindelijk nog zichtbaar (zie foto). Trina vertelt het hele verhaal aan haar dochter, die het dorp is ontvlucht. In onderstaand fragment komt dat goed naar voren. Zal zij haar ooit nog terug zien?

Erich antwoordde dat ik mijn mond moest houden toen ik hem zei dat God de hoop is van degenen die geen vinger willen uitsteken.

Toen ik het boek uit had, was ik verbaasd over het feit dat ik zo weinig van deze geschiedenis ken, terwijl het eigenlijk zo dichtbij is gebeurd. In het nawoord vertelt de schrijver hoe hij meerdere keren in Curon is geweest. Dit nawoord is een leuke toevoeging aan het boek. Op Netflix is er inmiddels ook een serie Curon, maar die heeft niets te maken met dit historische verhaal. Het boek is zeker een aanrader!

Fragment

Sinds hij weg was, voelde ik me verwilderd. Ook ik stonk naar stallucht en zweet en mijn handen waren eeltig. Ik verwaarloosde mezelf. Ik keek niet meer in de spiegel en ik had altijd dezelfde slobberige trui aan, een sjaal voor mijn neus en mond, en mijn haar met een stuk hout bijeengehouden.
Op zaterdag klopten de vrouwen met brieven van hun echtgenoot bij me aan en ik ging aan tafel zitten om ze aan hen voor te lezen. In werkelijkheid viel er niet veel te lezen, want de censuur schrapte zo’n beetje alles. Maar ze waren koppig, ze trokken me het papier uit handen en hielden het tegen het licht omdat je volgens hen zo de letters kon zien. Om te zorgen dat ze weer weggingen, verzon ik van alles. Ik zei dat het goed ging met hun man, dat ze iedere dag te eten kregen en dat ze niet al te veel bezig waren met vechten. Of dat ze niet wisten waar ze zich bevonden, maar dat het rantsoen heel behoorlijk was en dat ze binnenkort thuis zouden komen. Ik sloot af met allerlei onbenullige amoureuze zinnetjes, zodat de vrouwen helemaal opgefleurd naar huis teruggingen. Een van hen, Claudia, zette grote ogen op en riep uit: ‘Hij is me opeens romantisch geworden aan het front.’ En stomverbaasd ging ze naar huis. Om me te bedanken gaven de vrouwen me muntgeld, dat ik aannam en aan Ma gaf. Het deed me niets dat ik een goede daad had verricht.
Als iedereen weer weg was, gooide ik de ramen open om de muffe lucht te verdrijven. Ik ging op mijn stoel zitten en keek de kamer rond. Als ik zin kreeg om te schrijven, deed ik dat niet meer aan jou. Als ik je vader schreef, had ik het gevoel jou te verdringen.

Titel: Ik blijf hier
Schrijver: Marco Balzano
Uitgever: De Arbeiderspers
isbn: 9789029528504

Op het geniale af – Benedict Wells

Volgens Lily

Het einde van de eenzaamheid van Benedict Wells las ik enkele jaren geleden en was daar zeer enthousiast over. Dus toen Op het geniale af verscheen, z’n volgende boek, wilde ik het direct lezen. Maar wat er dan natuurlijk dik in zit: het kan eigenlijk alleen maar tegenvallen. En dat is dan niet omdat Op het geniale af slecht is geschreven, maar om het verhaal of beter gezegd: hoe het verhaal verteld wordt.

‘Waar het om gaat is dat je al je stomme dromen en je hoop vasthoudt en nooit meer loslaat. Je kunt jammeren, wanhopen en janken zo veel je wilt. Maar zelfs als je niet meer in jezelf gelooft mag je ze nooit loslaten. Want als je dat doet is het afgelopen, kleine. Dan is je leven voorbij. Dan kun je nog jaren rondlopen, maar vanbinnen ben je dan allang dood…zoals de meeste mensen hier.’

Francis Dean woont met zijn moeder op een vervallen trailerpark in New Jersey. Hij hoort op een dag dat hij met een spermadonor verwerkt is. En niet zomaar een donor, maar een bijzonder intelligente man. Francis gaat op zoek naar zijn vader. Genoeg ingrediënten dus voor een mooi verhaal. Het grootste deel van het boek beschrijft de reis die Francis samen met twee vrienden maakt in een oude Chevy. Wat nu zo jammer is aan dit boek, is dat de karakters zo vlak blijven, er van alles met ze gebeurt, maar dat niet uit de verf komt.

Hij keek lang naar de foto van zijn moeder en ineens werd hij verschrikkelijk kwaad omdat het leven een mens zo kapot kon maken. Dat het van het stralende meisje op de foto een van medicatie trillende vrouw in een trailer kon maken die nog altijd naar dat ‘nieuwe’ verlangde terwijl ze allang door het leven was ingehaald.

Het boek heeft wat mij betreft een hoog young adult gehalte. Jonge mensen maken spannende dingen mee tijdens een roadtrip. Maar voor mij als volwassenen lezer had er meer diepgang in mogen zitten.

Fragment

Wat er de ogenblikken daarna gebeurde drong niet echt tot hem door. Hij zat in een tunnel van licht en lawaai, hij zag alleen nog geknipper. De croupier verzocht iedereen in te zetten en het begon. Zonder erbij stil te staan zette hij duizend op rood. Het balletje stuiterde. De croupiers aan de andere tafels maakten alleen een handgebaar, maar deze hier zei: ‘Rien ne va plus!’ Heel even besefte Francis wat hij deed en hij schrok. Duizend dollar had hij ingezet! Hij dacht aan de aanmaningen voor de huur van de trailer en de onbetaalde telefoonrekeningen en keek naar het dansende balletje, dat steeds langzamer bewoog en ten slotte op de tien bleef liggen. Zwart.
‘Nee!’ zei Anne-May.
De eerste duizend dollar was weg. Maar dat kón niet, hij had toch gedroomd dat hij hier zou winnen? Uit pure koppigheid zette hij de andere duizend weer op rood. De roulette begon te draaien. De croupier gooide het balletje er met effect tegen de draairichting in en iedereen wachtte weer vol spanning.
‘Rien ne va plus!
Het balletje vertraagde en bleef ten slotte op tweeëntwintig liggen. Weer verloren. Francis hoorde een kreet: een man die precies op dat getal had ingezet, had gewonnen. Bij een inzet van vijfduizend een vermogen.
‘Dat kan toch niet,’ mompelde Francis. ‘Dat kán gewoon niet!’ Zijn blik werd troebel en hij stond op. Maar niet om terug te gaan naar het hotel. Hij liep in een recht lijn naar het wisselloket om weer tweeduizend voor fiches in te wisselen. Het mocht nog niet afgelopen zijn!

Titel: Op het geniale af
Schrijver: Benedict Wells
Uitgever: Meulenhoff
isbn: 9789029093781

Liefde als het erop aankomt – Daniele Krien

Volgens Lily

Na een recensie in een tijdschrift leende ik Liefde als het erop aankomt van de voor mij onbekende Duitse auteur Daniela Krien bij de bibliotheek. Het boek gaat over Paula, Judith, Brida, Malika en Jorinde. Vijf vrouwen die op zoek zijn naar liefde, die hebben gevonden of weer zijn kwijtgeraakt. En hoewel het er natuurlijk niet toe doet, maar wat een mooie cover. Gelukkig na de vertaling in stand gelaten.

‘Ik heb je niet nodig’ – hoe vaak had Brida hem die zin niet naar zijn hoofd geslingerd. Zij, die woorden hoger had zitten dan hij, had er lichtvaardig gebruik van gemaakt, had hun macht onderschat.

Het is een mooi geschreven boek, geen zin teveel, ingetogen, en invoelbaar. Ik hou van dit soort boeken. Er heerst een soort van stilte terwijl het verhaal zich aan je ontvouwt. Het is eigenlijk een mix tussen korte verhalen en een roman. Het verhaal bestaat uit vijf korte verhalen over de vijf hoofdrolspeelsters. Maar ieder kort verhaal eindigt waar het volgende korte verhaal begint en zo wordt het toch een roman. Heel mooi gedaan.

Ze was jong. Zo jong dat Jorinde medelijden kreeg. Maar een waarschuwing zou niets uithalen. Haar verliefdheid zou haar onontvankelijk maken voor de waarheid.

We kennen het allemaal, problemen met de liefde, vandaar waarschijnlijk dat het zo aanspreekt. Zeker een aanrader!

Fragment

Rustig schrijven.
Jarenlang had ze niets anders gewild.
En nu, nu ze de kinderen nog maar de helft van de tijd heeft – nu ze nog maar de helft van hun jeugdjaren meekrijgt, de helft van het plezier, de helft van hun zorgen – komen er geen woorden meer. Nu het wisselmodel, het eerlijkste verdelingsmodel wat de kinderen betreft, haar de vrijheid geeft om ongestoord te werken, droogt de bron op.
Wat haat ze het, dit model dat de kinderen hun ankers ontneemt, dat hen van vaderweek naar moederweek, van vaderhuis naar moederhuis drijft, opdat alles eerlijk geschiedt. Maar ook Brida had zichzelf niet tekort willen doen.
En zelfs nu, op vakantie, gaat het er eerlijk aan toe. De ene helft van de dag brengt Götz met Svenja en de kinderen door, de andere helft is voor Brida. En als ze toevallig met z’n allen besloten hebben om de dag aan het meer door te brengen, zien ze eruit als één grote, gelukkige familie.

Titel: Liefde als het erop aankomt
Schrijver: Daniela Krien
Uitgever: ambo | anthos
isbn: 9799026348358

Mrs. Degas – Arthur Japin

Volgens Lily

Vele boeken heb ik al gelezen van Arthur Japin. Waarbij Een schitterend gebrek in mijn Top 10 staat. Zo las ik ook zijn nieuwste boek Mrs. Degas. Wederom een op feiten gebaseerde historische roman. Dit keer het verhaal over Edgar Degas, de beroemde Franse schilder. En over zijn enige en onmogelijke liefde: zijn nichtje Estelle.

Het duurde een volle week voordat dit nieuws Estelle bereikte. De officier die aan de deur kwam, droeg om zijn arm een zwarte band, zodat haar hart de waarheid wist voordat haar oren haar hoorden.

Zowel Estelle als Degas worden in de loop van hun leven blind. Als Degas aan het eind van zijn leven hulp krijgt om de spullen in zijn huis dat tegen de grond gaat, uit te zoeken en in te pakken, krijgt het verhaal een spannende wending. Want wie is die persoon die Degas helpt? Het is iemand die banden heeft met New Orleans waar Degas Estelle voor het laatst heeft gezien terwijl ze inmiddels met zijn broer was getrouwd. De ontknoping is ontroerend.

De ellende van ouderdom is niet dat je niks anders meer hebt om naar uit te kijken dan je dood. De ware tragiek is dat je de godganse dag zit om te kijken naar je leven.

Mooi is hoe tijdens het lezen de schilderijen van Degas ontstaan. Zoals Het Katoenkantoor (hangt tegenwoordig in Pau/Frankrijk) maar ook het wonderschone schilderij met Estelle en haar bloemen (hangt in het New Orleans Museum of Art). Het opzoeken van de schilderijen tijdens het lezen geeft een leuke meerwaarde aan het boek.
De opzet van het boek lijkt wel heel erg op Kolja (dat over Tsjaikovski ging), maar is toch zeker weer het lezen waard.

Fragment

‘Een vrouw laten zien zoals zij is, zoals zij zit als ze toilet maakt, hoe zij in een tobbe vooroverbuigt om haar rug te kunnen wassen… Ik ben verliefd op het moderne leven, het gewone leven met zijn wasvrouwen en werkpaarden. Ik haal ze uit hun Bijbelse context en zet ze onbeschermd in hun bestaan. Óns bestaan. En steekt een vrouw haar haren op, dan heft zij daarbij haar armen, ja, en wij kijken recht in haar oksels. Die zijn behaard. Dit noemen de heren een overschrijding van het betamelijke omdat het de grens opheft tussen kunst en leven. Zij brengen hun verontwaardiging als een verdediging van de vrouw. Zij halen hun moreel gelijk door te roepen dat de moedergodin op een voetstuk hoort te staan en dat mijn eerlijkheid haar daar vanaf stoot en in de modder stort.’
‘Dan geef je de mensen toch een keertje wat ze willen, Eddy! Schilderen is ook gewoon een vak, waarom zou je er niet aan willen verdienen? Jij houdt van vrouwen, waarom zou je ze niet mooier maken dan ze zijn?’
‘Omdat juist dat voetstuk, de klassieke godinnen waarmee zij worden vergeleken, hen onzeker maakt. Dat zogenaamde ontzag van mannen voor de andere sekse is niet bedoeld om vrouwen te verheffen, maar om ze te laten weten waaraan zij dienen te voldoen, om ze te laten voelen hoezeer zij daarin altijd en onvermijdelijk tekortschieten. Het maak ze onzeker en bewust van ieder puistje. Zij kunnen hun striae niet meer zien als een trotse onderscheiding, het gemarmerde bewijs van moederschap, maar als lelijke littekens van een verloren strijd. Ik zie zoveel vrouwen zonder de bescherming van hun kleding en het verbaast me elke keer weer dat zij niet willen geloven dat hun grootste schoonheid is zichzelf te zijn.’

Het Katoenkantoor

Titel: Mrs. Degas
Schrijver: Arthur Japin
Uitgever: De Arbeiderspers
isbn: 9789029542326

Uit het leven van een hond – Sander Kollaard

Volgens Lily

Uit het leven van een hond van Sander Kollaard is de winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2020. Het boek ziet er niet bijster bijzonder uit en van Sander Kollaard had ik niet eerder gehoord. Was dus reuze benieuwd naar dit boek met deze opvallende titel. En, ik durf het bijna niet te zeggen, wat een tegenvaller. Niet dat dit boek slecht geschreven is, helemaal niet. Maar het pakt nergens. In een interview zegt Kollaard dat het zijn bedoeling was om één doodgewone dag uit het leven één doodgewone man te beschrijven. En van zijn hond dan natuurlijk. Als dat de opdracht was, dan is het gelukt. Hoewel er achteraf bezien dan toch nog wel veel gebeurt.

… zo is het gegaan, zo sneuvelt een huwelijk: verliefdheid wordt liefde, wordt genegenheid, wordt een soort vriendschap, wordt vanzelfsprekendheid, wordt luiheid, wordt irritatie, wordt afkeer, wordt wrokkigheid, wordt onverschilligheid, wordt gebrek aan betekenis, wordt echtscheiding.

De hond in de titel heet Schurk en wordt ziek. Maar verder lees je vooral hoe het met Henk gaat. Hoe hij met de bus op verjaardagsvisite gaat, hoe zijn relatie met zijn broer en nichtje is, enz. Je maakt ook kennis met Mia die Henk leert kennen door Schurk.

‘Want zie je Mia, het is niet eten en drinken dat ons in leven houdt, maar levenslust, de morele overtuiging dat het de moeite waard is, dat er waarheid en schoonheid ligt in het leven zelf, altijd en overal, maar dat het aan ons is om dat op te zoeken, te delven, als gelukzoekers, in de beste betekenis van het woord…’

Zoals al genoemd, allemaal doodnormaal. Zo normaal dat ik het saai vond om te lezen. Maar uit recensies blijkt (én natuurlijk uit het feit dat hij deze belangrijke literaire prijs in ontvangst mocht nemen) dat het niet gaat om wat Henk meemaakt, maar om hoe Kollaard dit heeft beschreven. Kollaard woont zelf in Zweden (om de liefde) en heeft een hond.
Het zal mij benieuwen hoe dit boek stand gaat houden tussen alle andere literaire werken; of we over 10 jaar nog weten wie Henk en Schurk waren…

Fragment

Schurk reageert niet. Hoewel Henk een lichte teleurstelling voelt, overheerst de opluchting: de hond slaapt diep en rustig, zoals het dier dat een heel leven lang op gezette tijden heeft gedaan. Er is geen catastrofe gaande.
Hij gaat weer zitten en drinkt het restant van zijn koffie. De cd is ooit gekocht door Lydia en na de scheiding door Henk meegenomen vanwege Schurk. Lydia is een van de intelligentste vrouwen die hij kent – ze is hoogleraar computationele complexiteitstheorie, zat al op haar 23ste in de gemeenteraad van Roermond (voor de VVD), en spreekt vloeiend Engels, Frans en Spaans – maar heeft een verbluffend gebrek aan goede smaak. Ze houdt ook van Boney M. en Abba en Alphaville. Ze houdt van series als Friends en The Bold and the Beautiful. Ze houdt van magnetronmaaltijden en alcoholvrij bier. Ze houd van angorawol en lovertjes. Ze houdt van pikante lingerie en is inmiddels hertrouwd met een Amerikaan die daar wellicht ook van houdt – maar het is voor Henk een vervelend beeld dat nu wordt opgeroepen. Hoe dan ook, aanvankelijk vond hij dit gebrek aan goede smaak een charmant aspect van haar persoonlijkheid. Hij was verliefd. Verliefdheid is een waan en daar ontkwam ook Henk niet aan. Lydia’s smaak getuigde van een verfrissende eerlijkheid, zo hield hij zichzelf voor, van sociale moed, van lak aan conventies. Ze was een onafhankelijke, vrije ziel. En daarmee bewees ze hem ook een dienst: ze verstoorde zijn beschaafde orde en dwong hem om zijn eigen waarden te herijken, te herzien, om opnieuw na te denken, en daar kan geen zinnig mens bezwaar tegen hebben. Maar met het wegebben van de verliefdheid klaarde de waan op.

Sander Kollaard
Titel: Uit het leven van een hond
Schrijver: Sander Kollaard
Uitgever: van Oorschot
isbn: 9789028223141