De stilte van de vrouwen – Pat Barker

Volgens Lily

‘Ontdek de bekendste mythe over Troje verteld vanuit het perspectief van de vrouwen’ staat er op de achterflap. Als leek denk je dan direct aan het bekende verhaal van het Paard van Troje. Maar die komt in dit boek van Pat Barker niet voor. Ook de opmerking op de cover zaait verwarring. Want Barker is wel Booker Prize-winnaar, maar niet met De stilte van de vrouwen.

We werden ter inspectie in een rij voor de hutten gezet. Twee mannen die niets zeiden, alleen tegen elkaar, liepen de rij vrouwen af, trokken hier een lip en daar een ooglid omlaag, prikten in buiken, knepen in borsten, staken hun handen tussen onze benen. Ik begreep dat we werden gekeurd voor de verdeling.

Dit boek is gebaseerd op de Ilias van Homerus, en daar komt het Paard niet in voor. Die speelt wel in een rol in de Aeneis van Vergillius, twee verschillende verhalen over hetzelfde onderwerp dus. De Ilias is een mannenepos: de strijd tussen twee mannen om een vrouw, Helena. In De strijd van de vrouwen wordt echter het leven van Briseïs gevolgd, zij wordt door Achilles opgeëist als oorlogstrofee nadat hij haar dorp heeft veroverd.

En zo begon het grootste bloedbad van de oorlog. Toevallig ken ik de namen van alle mannen die die dag werden gedood. Ik zou ze zo voor je op kunnen noemen als dat enige zin had.

Ik ben weinig enthousiast over dit boek. Je volgt Briseïs dan wel, maar wat ze nou echt denkt lees je niet. Gaande weg het boek is het toch gewoon het verhaal van Achilles en de oorlogsvoering (met heeeel veel bloed en doden) die uitgebreid wordt beschreven. En de setting van het hele verhaal wordt mij als leek ook niet helemaal duidelijk. Eigenlijk moet je enige kennis hebben van dit verhaal om het goed te kunnen volgen. Het is ook rommelig geschreven, kortom, als je een boek wilt lezen over deze tijd kun je volgens mij beter Mythos van Stephan Fry nemen of Circe van Madeline Miller. Want dat het hip is om over de oude mythologie te schrijven is wel duidelijk.
Wel werd me ineens duidelijk wat er met de uitspraak ‘een achilleshiel’ werd bedoeld:

De hiel van Achilles. Van alle legendes die over hem de ronde deden was dat verreweg de onnozelste. Kennelijk had zijn moeder hem in het water van de Lethe gedompeld, in een wanhopige poging hem onsterfelijk te maken, maar hem daarbij aan zijn hiel vastgehouden, waardoor dat het enige deel van zijn lichaam was dat niet tegen sterfelijk letsel bestand was.

Fragment

Ik keek naar de veranda. Hier en daar brandden nog wat fakkels, al waren die bijna aan het druipende eind van hun bestaan. De penetrante geur van koud rundervet hing in de lucht. Binnen in de hut hield het geroezemoes van stemmen aan. Ik had graag naar de zee gewild, om er misschien zó in te lopen, zoals ik toen ik hier woonde altijd had gedaan, maar dat durfde ik natuurlijk niet. Ik bleef zitten als een getuide geit, terwijl ik wist dat aan de andere kant van die deur over mijn lot werd beslist. Ik legde mijn hand op de ketting van mijn moeder en omsloot de opalen heel voorzichtig, een voor een. Ze voelden aan als eieren, nog warm van de leg. Doelbewust keerde ik terug naar Lyrnessus, ging op het bed in mijn moeders kamer zitten, zag hoe ze zich mooi maakte voor een feest. Het moet iets bijzonders zijn geweest, misschien de trouwdag van mijn oudste broer, want ze deed de opalen ketting om. Soms, als ze niet al te veel haast had, mocht ik haar haar borstelen…
Terwijl ik de warmte van de herinnering inademde vergat ik waar ik was, tot ineens de deur werd opengegooid en Odysseus gebaarde dat ik binnen moest komen.

De hiel van Achilles

Titel: De stilte van de vrouwen
Schrijver: Pat Barker
Uitgever: ambo|anthos
isbn: 9789026347023

Portret van een man – Jens Christian Grøndahl

image (39)

Volgens Lily

Enige tijd geleden lazen we met mijn leesclub in Utrecht het boek Vaak ben ik gelukkig van de Deense schrijver Jens Christian Grøndahl, een fantastisch boek, vooral omdat de hoofdpersoon een vrouw is, en de schrijver dus een man. Nu gebeurt dit natuurlijk vaker, maar Grøndahl doet dit zo waanzinnig goed, dat je je bijna niet kunt voorstellen dat een man dit verhaal geschreven heeft. Bij het lezen over de achtergrond van deze schrijver werd meerdere malen het boek Portret van een man genoemd als zijnde een van de beste boeken van Grøndahl. Dat maakte nieuwsgierig!
Persoonlijk vond ik Vaak ben ik gelukkig een makkelijker boek om te lezen, maar ook Portret van een man is weer een fantastisch boek . De hoofdpersoon blikt terug op zijn leven aan de hand van de vrouwen die daarin een belangrijke en vormende rol hebben gespeeld. Na Lisbeth, komt Erika, komt Maria, komt Benedicte… En bij iedere vrouw weet je: ook dit gaat voorbij. Toch beschrijft Grøndahl al deze episodes uit het leven van de hoofdpersoon met de juist pen, waarmee je een goed beeld krijgt. Portret van een man is een roman over de vergankelijkheid van de tijd en de hang naar een nóg voller, nóg rijker en mooier leven. En waar eindigt dit dan vraag je je gaandeweg af…. Het boek bevat fantastische beschrijvingen over het belang van kunst, literatuur en muziek in het leven. En dat sprak mij natuurlijk enorm aan. Een aanrader!

Fragment

Ik was gefascineerd door de grote rotsblokken die tussen de sparren lagen: manshoog begroeid met mos. Ik trok haar mee door het kreupelhout, we liepen om het ene granietblok na het andere heen. Iets aan hun massieve, onverplaatsbare zijn hield me gevangen. Het gespikkelde patroon van kortstmossen deed me denken aan hagedissenruggen en dat zei ik tegen haar. Ze deed haar best om te glimlachen. ‘Kom nou,’ zei ze, ‘het zijn gewoon stenen!’
Ik keek haar in de ogen, bijna boos. Nee, het waren niet gewoon stenen. Net zoals de aarde een dampkring had van zuurstof waarvan alle leven afhankelijk was, had het menselijk leven ook een dampkring. Die heette fantasie of voorstellingsvermogen en net als van zuurstof waren wij daarvan afhankelijk om te kunnen ademen, maar dan in geestelijke zin. Sceptici hadden gelijk als ze zeiden dat de liefde een product was van de fantasie, omdat ze opzichzelfstaand, buiten ons bewustzijn, niet bestond, maar ze vergisten zich als ze de conclusie trokken dat de liefde daarom kon worden afgedaan als illusie. Want alles wat voor mensen belangrijk was, wat meer was dan puur overleven, alles wat ons van de dieren onderscheidde, bestond slechts dankzij ons voorstellingsvermogen…

image (40).png

Jens Christian Grøndahl

Titel: Portret van een man

Schrijver: Jens Christian Grøndahl

Uitgeverij: Meulenhoff

isbn: 9789029090438

De pompoeneter – Penelope Mortimer

IMG_7899_ebc.jpg

 

Volgens Lily

Peter, Peter, pompoeneter,

Had een vrouw, maar als betweter

Stopte hij ‘r in een pompoenschil,

Dat was zeer tegen haar wil. 

Dit gedicht staat voorin het boek en zou de verklaring voor de titel zijn. De Pompoeneter is een bijzonder boek. Aan één kant vind ik het een irritant boek, de vrouwelijke hoofdpersoon (wordt niet met naam genoemd) lijkt op het soort ‘domme gans’, ze wil alleen maar kinderen krijgen en heeft een overspelige echtgenoot waar ze weinig aan doet. Toch heeft het boek ook wel iets. Maar dat komt eigenlijk pas als je de achtergrond kent. De schrijfster Penelope Mortimer (1918-1999) was schrijfster en journalist en leed aan depressies. Ze was getrouwd met de toneelschrijver John Mortimer, en leefde een leven in de spotlights. Ook John was overspelig. Een recensie schrijft: ‘Mortimer zet onderwerpen als het moederschap, het huwelijk en monogamie op schrijnende wijze in het volle daglicht’. En wanneer je dan bedenkt dat dit semi-autobiografisch verhaal is schreven in 1962, dan wordt het boek een mooi tijdsbeeld. In 1964 werd De Pompoeneter werd verfilmd met Anne Bancroft in de hoofdrol (zij staat ook op de cover van de uitgave uit 2015 die ik las) en kreeg hiervoor een Oscar-nominatie. Dus toch een aanrader, al is het maar om te lezen waar de vrouw van tegenwoordig vandaag is gekomen.

Fragment

Dit waren de laatste uren waarin ik van Jake hield zoals ik van hem had gehouden sinds die avond waarop ik alle spullen van Philpot in de tuin dumpte. Hoe lang geleden is dat… negen jaar? Dit waren de laatste uren waarop ik met hem verbonden was door angst, woede en seksuele noodzaak. Dit was voor het laatst dat ik eiste – van hem? van wat? – dat hij zou veranderen, al was het maar in het geheim, zoals zijn vader was veranderd, dit was voor het laatst dat ik geloofde dat dat mogelijk was. U kent Jake niet. U kent alleen mij. Daarom lijkt het waarschijnlijk absurd dat ik ooit zoveel heb verwacht van een man die in uw ogen heel normaal, beperkt en begrijpelijk is, een man die voor zover u het kunt beoordelen tenslotte toch zijn best heeft gedaan. Voor Jake is het leven per definitie onvolkomen, wreed, onzorgvuldig, een korte periode van activiteit tussen twee onvermijdelijke doden; voor hem is de wereld een brokje rondwentelend gruis waarop droevige, eenzame mensen bij elkaar kruipen voor wat warmte, sentimenteel maar zonder gevoel, altijd optimistisch, maar in verlegenheid gebracht door alles wat maar echt hoop zou kunnen bieden. Dat is de basis van waaruit hij handelt, bemint en uiteindelijk zal sterven. Dat is voor hem genoeg. Dit waren de laatste uren – die nacht, toen ik zat te wachten – waarin ik probeerde te geloven dat Jake de misleide was en ik… Het is verbazend hoe de ijdelheid zich tot het allerlaatste staande weet te houden, hoe je je dode ogen opent om in het spiegeltje te kijken dat voor je mond wordt gehouden. Ik geloofde nog steeds dat ik gelijk had.

Penelope_mortimer_4d5.jpg

Penelope Mortimer

Titel: De pompoeneter
Schrijver: Penelope Mortimer
Uitgever: Lebowski
isbn: 9789048830855